← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L6solutio et extinctio obligationis · Erfüllung und Erlöschen
ang. rendering of performance and extinction of the obligation
— Klasyczna zasada solutionis tollit obligationem — spełnienie świadczenia gasi zobowiązanie. Klasyczne rzymskie pojęcie solutio (od solvere — rozwiązać) oznaczało pierwotnie samo rozwiązanie więzi prawnej między stronami przez wykonanie świadczenia, później rozszerzone na zaspokojenie wierzyciela poprzez wykonanie. Klasyczna rzymska zasada: solutionis modis omnis obligatio finitur (D. 46.3.107) — wszystkie zobowiązania kończą się przez sposoby wygaśnięcia, w tym przez spełnienie świadczenia jako podstawowy. Klasyczne rzymskie sposoby wygaśnięcia obligationes: (1) solutio (spełnienie świadczenia — najczęstszy i najnaturalszy sposób), (2) novatio (odnowienie), (3) compensatio (potrącenie), (4) acceptilatio (formalne pokwitowanie), (5) confusio (zlanie się długu i wierzytelności w jednej osobie, np. przy dziedziczeniu), (6) impossibilium subsequens (niemożliwość następcza bez winy). ABGB § 1412 — Erfüllung als Erlöschungsgrund. BGB § 362 — Erlöschen durch Leistung: Schuldverhältnis erlischt, wenn die geschuldete Leistung an den Gläubiger bewirkt wird (stosunek zobowiązaniowy wygasa, gdy dłużne świadczenie zostanie spełnione na rzecz wierzyciela). KZ 1933 — przepisy o wykonaniu zobowiązań (dział o wykonaniu, art. 189–238, w szczególności art. 202–220). KC 1964 nie zawiera wyraźnej regulacji ogólnej zasady, ale instytucja funkcjonuje implicite w art. 450 i n. — przepisy o wykonaniu zobowiązań zakładają jako naturalny skutek spełnienia świadczenia jego wygaśnięcie. Skutki spełnienia świadczenia w polskim prawie: (1) wygaśnięcie zobowiązania — strony przestają być wierzycielem i dłużnikiem wobec siebie; (2) wygaśnięcie wszystkich akcesoryjnych zabezpieczeń (poręczenia, hipoteki, zastawu) — art. 879 (wygaśnięcie poręczenia z wygaśnięciem długu głównego), przepisy o wygaśnięciu hipoteki oraz o wygaśnięciu zastawu kodeksowego; (3) prawo dłużnika do żądania pokwitowania (KC art. 462) — dowód spełnienia świadczenia, podstawa do wnioskowania o wykreślenie zabezpieczeń z rejestrów publicznych; (4) niemożliwość żądania zwrotu spełnionego świadczenia (z wyjątkiem świadczeń nienależnych — KC art. 410 i n.); (5) ostateczność rozliczenia — strony nie mogą wzajemnie żądać spełnienia świadczeń tożsamych. Spełnienie świadczenia jako sposób wygaśnięcia zobowiązania jest najczęstszym i najbardziej naturalnym — w przeciwieństwie do innych sposobów (zwolnienie z długu, niemożliwość, ugoda) — i jest reprezentantem klasycznego cyklu obligacyjnego: powstanie zobowiązania → wykonanie → wygaśnięcie.
Źródło: Solutio, solutionis modis omnis obligatio finitur (D. 46.3.107); Code Napoléon art. 1234; ABGB § 1412; BGB § 362; KZ 1933 art. 189–238 (wykonanie), w szczególności art. 202–220; KC 1964 art. 450, 462, 879
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań