← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5inscriptio usus fructus perpetui in libro fundali
ang. entry of perpetual usufruct in the land register
— Ujawnienie prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej — element konstytutywny powstania prawa. Klasyczne rzymskie korzenie w superficies i emphyteusis — pretorskie prawa rzeczowe, których skuteczność wobec osób trzecich wymagała wpisu w protocollum. Pandektystyka XIX w. utrwaliła zasadę publicznej księgowej rejestracji praw rzeczowych — Eintragungsprinzip. Niemiecki Grundbuch (od Allgemeines Landrecht 1794 r., później Grundbuchordnung 1897 r.) wprowadził zasadę konstytutywnego wpisu dla większości czynności dotyczących nieruchomości. BGB § 873 — fundamentalna zasada: zur Übertragung des Eigentums an einem Grundstück, zur Belastung eines Grundstücks mit einem Recht ist die Einigung des Berechtigten und des anderen Teils über den Eintritt der Rechtsänderung und die Eintragung der Rechtsänderung in das Grundbuch erforderlich (do przeniesienia własności gruntu, obciążenia go prawem oraz przeniesienia takiego prawa wymagana jest zgoda uprawnionego i drugiej strony oraz wpis do księgi wieczystej — Einigung + Eintragung). Polski model: ustawa o księgach wieczystych i hipotece z 6 VII 1982 r. UKWH art. 27 — wpis ma charakter konstytutywny, jeżeli ustawa tak stanowi; w pozostałych przypadkach — deklaratoryjny. Konstytutywny wpis dla użytkowania wieczystego: KC art. 234 — oddanie gruntu Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub państwowej osoby prawnej w użytkowanie wieczyste następuje przez wpis do KW jako akt konstytutywny — bez wpisu prawo nie powstaje; oraz przeniesienie ZW na nabywcę w drodze umowy (KC art. 237 + UKWH art. 27 — wymagany wpis). Charakterystyczne polskie cechy: (1) wpis ZW jako konstytutywny — różnica od zwykłego prawa własności nieruchomości, gdzie wpis ma charakter deklaratoryjny (KC art. 158 — własność przechodzi z chwilą notarialnego aktu); (2) konstytutywny wpis także dla zmian — przedłużenie ZW (KC art. 236 § 2), zniesienie ZW, zmiana terminu; (3) opłaty roczne ZW — podstawowa cecha gospodarcza, nie wymaga osobnego wpisu, ale aktualizacja stawek z urzędu (ustawa z 29 IV 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) wymaga formalnego trybu z możliwością odwołania.
Źródło: Superficies, emphyteusis (rzymskie); pandektystyka (Eintragungsprinzip); Allgemeines Landrecht 1794 r.; Grundbuchordnung 1897 r.; BGB § 873; ustawa o KW i hipotece z 6 VII 1982 r. art. 27; KC 1964 art. 158, 232-243; ustawa z 29 IV 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Kolekcja: prawo rzeczowe