Pojęcie zbiorcze obejmujące przymus fizyczny i przymus psychiczny — sytuacje, w których sprawca działa pod wpływem siły zewnętrznej znoszącej lub ograniczającej wolność jego decyzji. W zależności od stopnia może wyłączać czyn (vis absoluta) albo winę (vis compulsiva). W KK 1997 — art. 26 § 2.