← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5actio coram organo iurisdictionis · Handlung vor zuständigem Organ
ang. act before the competent adjudicating authority
— Pierwsza i najważniejsza ustawowa przyczyna przerwania biegu przedawnienia — czynność wierzyciela przed sądem lub innym organem właściwym, dokonana w celu dochodzenia roszczenia. Klasyczna rzymska zasada: actio agit (skarga przerywała przedawnienie) — wniesienie skargi przed sędziego było pierwotną i podstawową formą przerwania biegu praescriptio. Klasyczna rzymska konstrukcja: po wniesieniu skargi termin nie biegł aż do wydania rozstrzygnięcia, po czym rozpoczynał się nowy bieg dla roszczeń stwierdzonych orzeczeniem. Code Napoléon dawny art. 2244 — la demande en justice (cytacja, pozew) jako przyczyna przerwania. ABGB § 1497. BGB §§ 204, 209-211 — kompleksowa regulacja: § 204 wymienia szeroko katalog czynności przerywających (Klage — wniesienie pozwu, Mahnbescheid — wezwanie do zapłaty w postępowaniu upominawczym, Schiedsverfahren — postępowanie polubowne, Insolvenzverfahren — postępowanie upadłościowe); § 209 — Hemmungswirkung (zawieszający skutek czynności na okres postępowania); § 211 — koniec zawieszenia (sześć miesięcy po prawomocnym zakończeniu lub w inny sposób). KC 1964 art. 123 § 1 pkt 1 — kompleksowa polska regulacja: bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju, albo przed sądem polubownym, dokonaną bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Trzy klasyczne wymagania polskie: (1) czynność przed właściwym organem — sąd powszechny (cywilny lub administracyjny zależnie od sprawy), sąd polubowny, organ administracji w sprawach należących do kompetencji administracyjnej; (2) czynność dokonana bezpośrednio w celu dochodzenia/ustalenia/zaspokojenia/zabezpieczenia roszczenia — podstawowy element celowy (wniesienie pozwu, wniosek o egzekucję, wniosek o ogłoszenie upadłości, zgłoszenie wierzytelności w upadłości, wniosek o zabezpieczenie roszczenia, wniosek o ustalenie odpowiedzialności zakładu pracy w sprawie wypadkowej); (3) skuteczność czynności — np. wniesienie pozwu z brakami formalnymi i nieuzupełnienie ich w terminie skutkuje nieprzywróceniem do początkowego biegu (orzecznictwo SN). Skutki przerwania (KC art. 124): bieg liczy się na nowo od chwili zakończenia postępowania, w którym przerwanie nastąpiło; nowy bieg ma jednak charakterystyczny modyfikowany termin — KC art. 125 § 1 (dziesięcioletni termin dla roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem, ugodą sądową albo ugodą zawartą przed państwową komisją arbitrażową) zastępuje pierwotny termin przedawnienia.
Źródło: Actio agit (rzymska); Code Napoléon dawny art. 2244; ABGB § 1497; BGB §§ 204, 209-211; KC 1964 art. 123-125
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań