← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5recognitio pretensionis · Anerkenntnis des Anspruchs
ang. acknowledgment of claim
— Czynność dłużnika polegająca na potwierdzeniu istnienia długu wobec wierzyciela — instytucja o podwójnym znaczeniu: materialnym (uznanie jako oświadczenie woli) i procesowym (uznanie powództwa w procesie). Klasyczne rzymskie korzenie w confessio i adgnoscere (przyznanie, uznanie) — uznanie długu jako element procesowy (confessio in iure prowadziło do natychmiastowego wyroku, bez konieczności dalszego postępowania dowodowego). Klasyczna rzymska konsekwencja: uznanie długu odnawiało termin przedawnienia (przerwanie biegu) i potwierdzało istnienie zobowiązania niezaskarżalnego. Code Napoléon dawny art. 2248 — la reconnaissance du droit jako przyczyna przerwania przedawnienia. ABGB § 1497. BGB § 212 — Neubeginn der Verjährung durch Anerkenntnis: uznanie długu przez dłużnika prowadzi do nowego biegu przedawnienia od chwili uznania; uznanie może być dokonane w dowolnej formie (Anerkenntniserklärung), w tym przez działania konkluzywne (Tilgungsraten — spłata rat, świadczenie częściowe). KZ 1933. KC 1964 art. 123 § 1 pkt 2 — uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje, jako jedna z trzech przyczyn przerwania biegu przedawnienia; art. 124 § 1 — bieg przedawnienia po przerwaniu przez uznanie liczy się na nowo od chwili przerwania. Polskie ujęcie uznania roszczenia: dwie postacie — (1) uznanie właściwe (Anerkenntnisvertrag) — odrębna umowa potwierdzająca istnienie długu, mająca samodzielne znaczenie; (2) uznanie niewłaściwe (deklaratoryjne) — oświadczenie wiedzy lub działanie konkluzywne, które potwierdza istnienie długu (np. spłata raty, zapłata odsetek, wniosek o odroczenie terminu, podpisanie protokołu uzgodnień, wpis na liście wierzycieli w postępowaniu układowym). Skutek polski: przerwanie biegu przedawnienia (KC art. 123 § 1 pkt 2 + art. 124 § 1 — bieg liczy się na nowo); uznanie nie może wskrzeszać przedawnionego roszczenia — gdy przedawnienie już nastąpiło, uznanie nie odnawia zaskarżalności (chyba że spełnione zostaną przesłanki nowego stosunku zobowiązaniowego — np. uznanie z dodatkowym zobowiązaniem, ugoda). Procesowe uznanie powództwa (KPC art. 213 § 2) — odrębna instytucja w postępowaniu cywilnym, prowadząca do wyroku z uznania bez prowadzenia postępowania dowodowego.
Źródło: Confessio, adgnoscere (rzymskie); Code Napoléon dawny art. 2248; ABGB § 1497; BGB § 212; KC 1964 art. 123-124; KPC art. 213 § 2
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań
Odpowiedniki zewnętrzne: 1000000697417