← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4suspensio praescriptionis · Hemmung der Verjährung
ang. suspension of prescription
contra non valentem agere non currit praescriptio / Hemmung (łaciński; niemiecki)
— Czasowe wstrzymanie biegu przedawnienia w razie szczególnych okoliczności, z kontynuacją biegu po ustaniu przyczyny — fundamentalna konstrukcja prawa cywilnego, klasyczna oparta na rzymskiej zasadzie agere non valenti non currit praescriptio (przeciwko niemogącemu działać przedawnienie nie biegnie). Klasyczne rzymskie pojęcie suspensio temporis — fundamentalna konstrukcja klasycznego ius civile poklasycznego, czasowe zawieszenie biegu czasu w razie szczególnych okoliczności. Klasyczne rzymskie zasady zawieszenia: (1) AGERE NON VALENTI NON CURRIT PRAESCRIPTIO — klasyczna pretorska zasada, przeciwko niemogącemu działać przedawnienie nie biegnie; klasyczna fundamentalna konstrukcja zachowana w pandektystyce (D. 50.17.207); (2) CONTRA NON VALENTEM NON CURRIT PRAESCRIPTIO — klasyczna pretorska zasada synonimiczna; (3) MORA HOSTIS — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile, zawieszenie biegu w razie wojny lub innych okoliczności uniemożliwiających działanie. Klasyczne rzymskie sytuacje zawieszające bieg czasu: (1) NIEDOROSŁOŚĆ — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile, niedorośli (impuberes) nie mogli być pozwani, klasyczna pretorska konstrukcja zachowana w pandektystyce; (2) STAN WOJNY — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile, w razie zerwania komunikacji wskutek wojny; (3) PROCESY MIĘDZY MAŁŻONKAMI — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile, w niektórych okresach bieg czasu był zawieszony między małżonkami; (4) CHOROBA UMYSŁOWA — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile, w stanach lucida intervalla bieg był wznowiony; (5) ABSENTIA REIPUBLICAE CAUSA — klasyczna pretorska konstrukcja, zawieszenie w razie nieobecności w sprawach państwowych. Klasyczne ius commune i pandektystyka XIX w. wykrystalizowały współczesny system zawieszenia biegu przedawnienia. Code civil 1804 r. art. 2251-2259 — francuska regulacja: la suspension de la prescription (zawieszenie przedawnienia); klasyczne francuskie sytuacje: małoletni, ubezwłasnowolnieni, małżonkowie, siła wyższa; klasyczna francuska konstrukcja oparta na klasycznym ius civile. ABGB §§ 1494-1496 — analogiczna austriacka regulacja: Hemmung der Verjährung (zawieszenie przedawnienia); klasyczna austriacka konstrukcja. BGB §§ 203-211 — fundamentalna niemiecka regulacja: § 203 (Hemmung bei Verhandlungen — zawieszenie w razie negocjacji); § 204 (Hemmung durch Rechtsverfolgung — zawieszenie przez czynności sądowe, fundamentalna zmiana wobec poprzedniej konstrukcji przerwania); § 205 (Hemmung bei Leistungsverweigerungsrecht — zawieszenie w razie prawa odmowy świadczenia); § 206 (Hemmung bei höherer Gewalt — zawieszenie w razie siły wyższej); § 207 (Hemmung in familiären Beziehungen — zawieszenie w stosunkach rodzinnych); § 208 (Hemmung bei Ansprüchen wegen Verletzung der sexuellen Selbstbestimmung — zawieszenie w razie roszczeń z tytułu naruszenia integralności seksualnej); § 209 (Wirkung der Hemmung — skutek zawieszenia: czas zawieszenia nie wlicza się do biegu); § 210 (Ablaufhemmung bei nicht voll Geschäftsfähigen — zawieszenie ostatecznego upływu wobec osób bez pełnej zdolności do czynności prawnych); § 211 (Ablaufhemmung in Nachlassfällen — zawieszenie w sprawach spadkowych); klasyczna pandektystyczna konstrukcja kompleksowa rozszerzająca instytucję zawieszenia kosztem przerwania. Polski Kodeks cywilny art. 121-122 — fundamentalna polska regulacja: KC art. 121 (bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu: 1) co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom — przez czas trwania władzy rodzicielskiej; 2) co do roszczeń, które przysługują osobom niemającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę — przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli; 3) co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu — przez czas trwania małżeństwa; 4) co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju — przez czas trwania przeszkody — klasyczna polska fundamentalna konstrukcja, oparta na BGB §§ 203-208 i klasycznym ius civile agere non valenti non currit praescriptio); KC art. 122 (przedawnienie względem osoby niemającej pełnej zdolności do czynności prawnych nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od ustanowienia dla niej przedstawiciela ustawowego albo od ustania przyczyny jego ustanowienia; jeżeli termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata, jego bieg liczy się od dnia ustanowienia przedstawiciela ustawowego albo od dnia, w którym ustała przyczyna jego ustanowienia — klasyczna polska konstrukcja chroniąca słabszych, oparta na BGB § 210). Polska konstrukcja zawieszenia biegu przedawnienia: (1) ZDARZENIA ZAWIESZAJĄCE — KC art. 121: (a) ROSZCZENIA DZIECI WOBEC RODZICÓW — KC art. 121 pkt 1: w czasie trwania władzy rodzicielskiej, klasyczna polska konstrukcja oparta na rzymskim modelu i BGB § 207; (b) ROSZCZENIA OSÓB BEZ PEŁNEJ ZDOLNOŚCI DO CZYNNOŚCI PRAWNYCH WOBEC OPIEKUNÓW LUB KURATORÓW — KC art. 121 pkt 2: klasyczna polska konstrukcja chroniąca; (c) ROSZCZENIA MIĘDZY MAŁŻONKAMI — KC art. 121 pkt 3: w czasie trwania małżeństwa, klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB § 207; (d) SIŁA WYŻSZA — KC art. 121 pkt 4: niemożność dochodzenia roszczeń, klasyczna polska konstrukcja oparta na rzymskim mora hostis i BGB § 206; (2) SKUTEK ZAWIESZENIA — bieg nie rozpoczyna się lub rozpoczęty ulega zawieszeniu; klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB; (3) WZNOWIENIE BIEGU — po ustaniu przyczyny, bieg jest kontynuowany od momentu zawieszenia; klasyczna polska konstrukcja oparta na rzymskim modelu; (4) MINIMALNY TERMIN — KC art. 122: 2 lata od ustanowienia przedstawiciela ustawowego dla osób niemających pełnej zdolności do czynności prawnych; klasyczna polska konstrukcja chroniąca; (5) ZAKAZ ZRZECZENIA SIĘ — niedopuszczalne zrzeczenie się przed upływem terminu (KC art. 119); klasyczna polska konstrukcja imperatywna. Polskie typy zawieszenia biegu (KC art. 121): (1) ZE WZGLĘDU NA STOSUNKI RODZINNE — pkt 1, 3: dzieci-rodzice, między małżonkami; klasyczna polska konstrukcja chroniąca rodzinę; (2) ZE WZGLĘDU NA UPOSAŻENIE OPIEKUŃCZE — pkt 2: między reprezentowanym a opiekunem/kuratorem; (3) ZE WZGLĘDU NA SIŁĘ WYŻSZĄ — pkt 4: klasyczna polska konstrukcja oparta na rzymskim modelu, klasyczna polska konstrukcja, klasyczne polskie zastosowania w okresie pandemii COVID-19. Polska konstrukcja w stosunku do BGB: (1) ANALOGICZNA SYSTEMATYKA — KC art. 121-122 + BGB §§ 203-211: klasyczne konstrukcje pandektystyczne; (2) WĘŻSZA REGULACJA W KC — BGB rozszerzył zawieszenie (Hemmung) na większą liczbę zdarzeń, KC zachowuje tradycyjną konstrukcję; klasyczna polska osobliwość; (3) PODOBNE OCHRONNE MINIMALNE TERMINY — KC art. 122 + BGB § 210: klasyczne konstrukcje analogiczne; (4) BRAK ZAWIESZENIA W RAZIE NEGOCJACJI W KC — w odróżnieniu od BGB § 203; klasyczna polska osobliwość. Polskie cechy: (1) FUNDAMENTALNA KONSTRUKCJA W KC ART. 121-122 — klasyczna polska konstrukcja oparta na pandektystycznej tradycji; (2) ZAMKNIĘTY KATALOG ZDARZEŃ ZAWIESZAJĄCYCH — KC art. 121: klasyczna polska konstrukcja restryktywna; (3) MINIMALNY TERMIN 2 LAT DLA OSÓB BEZ PEŁNEJ ZDOLNOŚCI — KC art. 122: klasyczna polska konstrukcja chroniąca; (4) ROZRÓŻNIENIE OD PRZERWANIA — klasyczna polska konstrukcja oparta na pandektystycznej tradycji; (5) FUNDAMENTALNE REFORMY — KC z 23 IV 1964 r. (oryginalna kodyfikacja).
Źródło: Code Napoléon (Code civil) 1804; ABGB §§ 1494-1496; BGB §§ 203-211; KC 1964 art. 121
Kolekcja: część ogólna prawa cywilnego