← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5initium cursus praescriptionis · Beginn der Verjährungsfrist
ang. commencement of the running of prescription
— Moment, od którego rozpoczyna się odliczanie czasu prowadzącego do przedawnienia roszczenia — fundamentalna kategoria konstrukcyjna. Klasyczna rzymska zasada actio nondum nata non praescribitur (D. 50.16.213) — przedawnienie nie biegnie wobec roszczenia jeszcze niepowstałego. Klasyczna rzymska reguła: bieg rozpoczyna się od chwili, w której wierzyciel po raz pierwszy mógł żądać spełnienia świadczenia (a die quo agi potuit) — zazwyczaj od wymagalności roszczenia. ABGB § 1478. BGB § 199 — początek biegu z końcem roku kalendarzowego, w którym roszczenie powstało I wierzyciel dowiedział się lub powinien był dowiedzieć się o okolicznościach uzasadniających roszczenie (model dwóch warunków łącznie — kombinacja kryterium obiektywnego i subiektywnego). KZ 1933 art. 276. KC 1964 art. 120: § 1 — bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (klasyczna polska reguła obiektywna); jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie; § 2 — bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia. Charakterystyczne polskie ujęcie: model obiektywny (wymagalność jako kryterium główne), z drobnymi modyfikacjami subiektywnymi w przepisach szczególnych (np. przedawnienie roszczeń deliktowych — art. 442 — od chwili dowiedzenia się o szkodzie i sprawcy, ale nie później niż 10 lat od zdarzenia szkodzącego). Praktyczne kazuistyka: kontrowersje w sprawach kredytowych (kiedy zaczyna biec przedawnienie — od ostatniej raty? od momentu uznania roszczenia bezpodstawnym?), w sprawach lekarskich (od dowiedzenia się o błędzie czy od pojawienia się skutków), w sprawach o zadośćuczynienie (od momentu zabiegu czy od momentu ustalenia szkody).
Źródło: Actio nondum nata non praescribitur (D. 50.16.213); Code civil art. 2233; ABGB § 1478; BGB § 199; KZ 1933 art. 276; KC 1964 art. 118, 120, 442
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań