← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L6mora debitoris · mora solvendi · Verzug des Schuldners
ang. delay and default of the debtor
— Klasyczne rzymskie pojęcia mora debitoris (zwłoka dłużnika) — sytuacja, gdy dłużnik nie spełnił świadczenia w terminie z przyczyn, za które ponosi odpowiedzialność. Rzymska dogmatyka rozróżniała mora ex re (zwłoka z mocy prawa, bez wezwania, gdy termin był ściśle określony) i mora ex persona (zwłoka po wezwaniu, gdy termin nie był ściśle oznaczony — interpellatio); inny podział: mora subiektywna (przy odpowiedzialności za winę) i mora obiektywna (przy odpowiedzialności za ryzyko). Klasyczne rzymskie skutki mory: perpetuatio obligationis (utrwalenie zobowiązania mimo niemożliwości — dłużnik odpowiada za przypadek, gdyby do niemożliwości doszło w okresie zwłoki), obowiązek zapłaty odsetek za opóźnienie (usurae moratoriae), pełna odpowiedzialność za szkodę. Code Napoléon/Code civil art. 1146-1153, 1230 — mise en demeure (wezwanie do wykonania) jako warunek wstępu w stan zwłoki, z licznymi wyjątkami (np. zobowiązania handlowe, zobowiązania z czynów niedozwolonych — bez wezwania). ABGB §§ 1334-1335 — Verzug, ze ścisłymi przepisami o wezwaniu. BGB §§ 286-292 — Verzug des Schuldners; § 286 ust. 1 — zwłoka po wezwaniu, ust. 2 — zwłoka bez wezwania (terminy ściśle oznaczone, zaleganie z wykonaniem mimo upomnienia, zwłoka z naprawieniem szkody, oczywiste odmowy świadczenia, rachunki i sprawy bieżące); § 287 — odpowiedzialność dłużnika w zwłoce za wszelkie szkody, w tym za przypadkową utratę przedmiotu świadczenia (klasyczna perpetuatio obligationis); § 288 — Verzugszinsen (odsetki za zwłokę); § 289 — anatocyzm wykluczony. KZ 1933 art. 248-256. KC 1964 art. 476-486 — klasyczna polska regulacja: art. 476 — zwłoka z mocy prawa, gdy termin spełnienia świadczenia jest ściśle określony lub gdy dłużnik został wezwany do wykonania (przyjmuje model BGB-podobny); art. 477 — uprawnienia wierzyciela: domaganie się wykonania w naturze plus odszkodowania, lub wybór odszkodowania zamiast wykonania; art. 478 — niemożliwość świadczenia w okresie zwłoki: dłużnik odpowiada za szkodę, mimo że niemożliwość zaszła z przyczyn, za które normalnie nie odpowiadałby (perpetuatio obligationis); art. 481 — odsetki za opóźnienie (należne nawet bez szkody), z różnymi stawkami w zależności od reżimu; art. 486 — zwłoka wierzyciela (mora creditoris) jako odpowiednik mory dłużnika. Polskie rozróżnienie pojęciowe: opóźnienie (samo niedotrzymanie terminu, niezależnie od winy) vs zwłoka (opóźnienie zawinione, z konsekwencjami odszkodowawczymi). KC art. 481 wyraźnie odróżnia odsetki za opóźnienie (należne bez wykazywania winy) od odszkodowania za zwłokę (wymagającego winy lub innej podstawy odpowiedzialności).
Źródło: Mora debitoris/creditoris, perpetuatio obligationis, usurae moratoriae rzymskie (D. 22.1); Code Napoléon/Code civil art. 1146-1153, 1230; ABGB §§ 1334-1335; BGB §§ 286-292; KZ 1933 art. 248-256; KC 1964 art. 476-486
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań
Odpowiedniki zewnętrzne: Q12745102