← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L6translatio possessionis · Besitzübertragung
ang. transfer of possession
— Zmiana osoby posiadacza na podstawie wydania rzeczy lub porozumienia zastępującego wydanie. Klasyczne rzymskie pojęcie traditio possessionis. Klasyczne rzymskie sposoby: (1) traditio rerum — fizyczne wydanie; (2) traditio brevi manu — gdy nabywca już władał rzeczą jako depozytariusz/użytkownik, zmiana statusu przez akt woli; (3) constitutum possessorium — zbywca zachowuje faktyczne władztwo, ale jako podporządkowany nabywcy; (4) traditio longa manu — wskazanie z daleka rzeczy dużych; (5) traditio symbolica — wręczenie symbolu (klucza, dokumentu). Pandektystyka XIX w. zachowała tę systematykę jako Übertragung des Besitzes. ABGB §§ 309 i n. BGB §§ 854 ust. 2, 870. KC 1964 art. 348-352 — klasycznie zachowuje pięć rzymskich sposobów: art. 348 (przeniesienie posiadania następuje przez wydanie rzeczy; wydanie dokumentów, które umożliwiają rozporządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z wydaniem samej rzeczy — traditio rerum + symbolica); art. 349 (przeniesienie posiadania samoistnego na posiadacza zależnego albo na dzierżyciela następuje na mocy samej umowy między stronami — traditio brevi manu); art. 350 (przeniesienie posiadania, gdy nabywca posiada rzecz jako dzierżyciel lub posiadacz zależny — następuje na mocy samej umowy bez wydania); art. 351 (przeniesienie posiadania samoistnego, gdy zbywca w dalszym ciągu zachowuje rzecz w swoim władaniu jako posiadacz zależny lub dzierżyciel — constitutum possessorium); art. 352 (kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, jest posiadaczem służebności). Polskie kategorie: (1) FIZYCZNE WYDANIE — najczęstsza forma; (2) WYDANIE DOKUMENTÓW LUB ŚRODKÓW WŁADANIA — dokument konsumenta, fakturyzacja w obrocie towarowym; (3) UMOWA BEZ FIZYCZNEGO WYDANIA — sprzedaż rzeczy znajdującej się u osoby trzeciej; (4) ZMIANA STATUSU NABYWCY — gdy nabywca już władał rzeczą jako najemca, dzierżawca, depozytariusz; (5) ZMIANA STATUSU ZBYWCY — gdy zbywca pozostaje jako podporządkowany. Praktyczne zastosowania: zakupy w sklepie z wydaniem rzeczy (art. 348), sprzedaż wielkich maszyn fabrycznych z constitutum possessorium (sprzedawca pozostaje przez okres przejściowy jako serwisant — art. 351), sprzedaż gruntu z budynkiem zajętego przez najemcę (art. 350).
Źródło: Traditio possessionis, brevi manu, constitutum possessorium, longa manu, symbolica (rzymskie); pandektystyka (Übertragung des Besitzes); ABGB §§ 309 i n.; BGB §§ 854, 870; KC 1964 art. 348-352
Kolekcja: prawo rzeczowe