← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L7rękojmia za wady · rękojmia za wady fizyczne i prawne
ang. warranty for defects
— Klasyczna fundamentalna kategoria prawa cywilnego — szczególna forma odpowiedzialności sprzedawcy (lub innego dłużnika) za wady rzeczy sprzedanej (fizyczne lub prawne), oparta na ustawie i niezależna od winy sprzedawcy. Klasyczne rzymskie pojęcie aediles curules (kuratorzy rynkowi) wprowadzili w III w. p.n.e. szczególne edykty regulujące sprzedaż na rynkach: edictum de mancipiis vendundis (sprzedaż niewolników) i edictum de iumentis vendundis (sprzedaż zwierząt pociągowych). Klasyczne rzymskie konstrukcje: (1) ACTIO REDHIBITORIA — skarga o odstąpienie od umowy w razie ukrytych wad (klasyczne rozwiązanie umowy z obowiązkiem zwrotu rzeczy i ceny); (2) ACTIO QUANTI MINORIS — skarga o obniżenie ceny proporcjonalnie do wady; (3) STIPULATIO DUPLAE — gwarancja podwójnej zapłaty w razie ewikcji (klasyczna gwarancja prawna). Klasyczne rzymskie zasady: D. 21.1.1 — Ulpian: morbus est habitus cuiusque corporis contra naturam, qui usum eius facit deteriorem (choroba jest stanem ciała sprzeciwiającym się naturze, który czyni jego użycie pogorszonym); klasyczna rzymska kazuistyka rozbudowana co do kategoryzacji wad. Klasyczne ius commune i pandektystyka XIX w. zachowały tę konstrukcję jako Sachmängelgewährleistung (rękojmia za wady fizyczne) i Rechtsmängelgewährleistung (rękojmia za wady prawne). W Królestwie Polskim instytucja oparta na Code Napoléon (Code civil 1804 obowiązujący obok KCKP), nie na KCKP, który obejmował jedynie materię osobową i małżeńską (521 artykułów). Polski KC 1964 art. 556-576 — fundamentalna polska regulacja rękojmi (art. 577–581 stanowiły odrębny dział o gwarancji jakości): art. 556 (sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną — rękojmia). Polska konstrukcja rękojmi: (1) USTAWOWY CHARAKTER — niezależnie od woli stron, klasyczna konstrukcja oparta na klasycznym ius civile rzymskim; (2) NIEZALEŻNOŚĆ OD WINY SPRZEDAWCY — klasyczna polska zasada (sprzedawca odpowiada nawet jeśli nie wiedział o wadzie).
Źródło: Code Napoléon/Code civil 1804 (obowiązujący w Królestwie Polskim obok KCKP) — przepisy o sprzedaży; ABGB §§ 922-933; BGB §§ 434-445 (Sachmängelhaftung); KZ 1933 art. 323–339 (wady fizyczne) i art. 340–353 (wady prawne) (rozporządzenie Prezydenta RP z 27 X 1933 r. — Kodeks zobowiązań, Dz.U. 1933 Nr 82 poz. 598); KC art. 556-576
Kolekcja: część szczególna prawa zobowiązań
Odpowiedniki zewnętrzne: Q329717