← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4powództwo o uzgodnienie KW
ang. rectification of the land register to conform with actual legal status
— Powództwo o usunięcie niezgodności między stanem ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym (wpis/wykreślenie/zmiana odpowiedniej treści) — fundamentalna konstrukcja prawa wieczystoksięgowego, klasyczna konstrukcja oparta na pandektystycznej tradycji Berichtigung des Grundbuchs. Klasyczne pojęcie księgi wieczystej — fundamentalna konstrukcja prawa rzeczowego oparta na zasadzie publicznej wiary, ujawniania stanu prawnego nieruchomości; klasyczna konstrukcja zachowana w pandektystyce. Klasyczne rzymskie ius civile nie znało instytucji ksiąg wieczystych w obecnym sensie; klasyczne pretorskie konstrukcje opierały się na: (1) MANCIPATIO — formalnym akcie przeniesienia własności rzeczy mancipi; (2) IN IURE CESSIO — pretorskim akcie przeniesienia własności; (3) TRADITIO — wydaniu rzeczy nec mancipi. Klasyczne ius commune i pandektystyka XIX w. wykrystalizowały współczesny system ksiąg wieczystych: (1) NIEMIECKA KONSTRUKCJA GRUNDBUCH — fundamentalna pandektystyczna konstrukcja oparta na zasadzie konstytutywności wpisu (Eintragungsprinzip), klasyczna fundamentalna kategoria niemieckiego prawa rzeczowego; (2) AUSTRIACKA KONSTRUKCJA GRUNDBUCH — klasyczna austriacka konstrukcja oparta na systemie pruskim z 1872 r.; (3) FRANCUSKA KONSTRUKCJA TRANSCRIPTION — klasyczna francuska konstrukcja oparta na zasadzie deklaratywności wpisu (różnica wobec systemu niemieckiego); (4) SZWAJCARSKA KONSTRUKCJA GRUNDBUCH — klasyczna konstrukcja ZGB. BGB § 894 — fundamentalna niemiecka regulacja: Berichtigung des Grundbuchs (sprostowanie księgi wieczystej): jeżeli treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym, każdy, kto wskutek tego doznał uszczerbku w swoim prawie, może żądać sprostowania księgi; klasyczna pandektystyczna fundamentalna konstrukcja, klasyczna fundamentalna kategoria niemieckiego prawa wieczystoksięgowego. Polska ustawa o księgach wieczystych i hipotece z 6 VII 1982 r. art. 10 — fundamentalna polska regulacja: UKWH art. 10 ust. 1 (w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności — klasyczna polska fundamentalna konstrukcja, oparta na BGB § 894 i pandektystycznej tradycji); UKWH art. 10 ust. 2 (roszczenie o usunięcie niezgodności może być ujawnione przez ostrzeżenie; podstawą wpisu ostrzeżenia jest postanowienie sądu o udzieleniu zabezpieczenia — klasyczna polska konstrukcja zabezpieczenia). Polska konstrukcja powództwa o uzgodnienie: (1) PODSTAWA — UKWH art. 10: klasyczna polska fundamentalna konstrukcja, oparta na pandektystycznej tradycji; (2) PRZESŁANKI: (a) NIEZGODNOŚĆ MIĘDZY KSIĘGĄ WIECZYSTĄ A RZECZYWISTYM STANEM PRAWNYM — wymóg obiektywny; (b) INTERES PRAWNY POWODA — KPC art. 189: klasyczna polska konstrukcja procesowa; zazwyczaj jest to osoba, której prawo nie zostało wpisane lub została wpisana błędnie; (c) RZECZYWISTY STAN PRAWNY — wymóg obiektywny istnienia rzeczywistego prawa nie ujawnionego w KW; (3) UPRAWNIENI: (a) OSOBA, KTÓREJ PRAWO NIE JEST WPISANE — np. nabywca, który nie został wpisany; (b) OSOBA, KTÓREJ PRAWO JEST WPISANE BŁĘDNIE — np. z błędną treścią; (c) OSOBA, KTÓREJ PRAWO JEST DOTKNIĘTE WPISEM NIEISTNIEJĄCEGO OBCIĄŻENIA — np. hipoteki, która już wygasła; (d) OSOBA, KTÓREJ PRAWO JEST DOTKNIĘTE WPISEM NIEISTNIEJĄCEGO OGRANICZENIA — np. zakazu rozporządzania, które już ustało; (4) ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU: (a) WPIS — w razie niewpisania prawa; (b) WYKREŚLENIE — w razie błędnego wpisu lub nieistniejącego obciążenia; (c) ZMIANA WPISU — w razie wpisu z błędną treścią; klasyczna polska konstrukcja kompleksowa. Polska konstrukcja relacji powództwa o uzgodnienie z rękojmią wiary publicznej (UKWH art. 5): (1) "ZAPLECZE" RĘKOJMI — klasyczna polska konstrukcja, powództwo o uzgodnienie pozwala usunąć rozbieżność między wpisem a rzeczywistym stanem zanim ktoś nabędzie prawo w dobrej wierze; (2) BEZPRZEDMIOTOWOŚĆ PO NABYCIU W DOBREJ WIERZE — klasyczna polska konstrukcja: po nabyciu w dobrej wierze rękojmia działa, powództwo o uzgodnienie staje się bezprzedmiotowe wobec nabywcy; chroni już tylko relacje między pierwotnym uprawnionym a tym, kto powinien zostać wpisany; (3) KONIECZNOŚĆ OSTRZEŻENIA — UKWH art. 10 ust. 2: ostrzeżenie wyłącza dobrą wiarę nabywcy; klasyczna polska konstrukcja procesowo-rzeczowa. Polska konstrukcja postępowania: (1) WŁAŚCIWOŚĆ SĄDU — sąd rejonowy właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości; klasyczna polska konstrukcja procesowa; (2) FORMA POWÓDZTWA — pismo procesowe oparte na KPC art. 189 (powództwo o ustalenie); klasyczna polska konstrukcja; (3) SKUTEK ORZECZENIA — zmiana stanu KW na podstawie prawomocnego orzeczenia, klasyczna polska konstrukcja; (4) MOŻLIWOŚĆ ZABEZPIECZENIA — KPC art. 730 i n. + UKWH art. 10 ust. 2: ostrzeżenie w KW. Polskie typy niezgodności: (1) BRAK WPISU PRAWA — np. nabycie nieruchomości bez wpisu w KW; klasyczne polskie zastosowanie; (2) BŁĘDNA TREŚĆ WPISU — np. błędna powierzchnia, błędne oznaczenie właściciela; (3) WPIS NIEISTNIEJĄCEGO OBCIĄŻENIA — np. hipoteka, która już wygasła, służebność, która została zniesiona; (4) WPIS NIEISTNIEJĄCEGO OGRANICZENIA — np. zakaz rozporządzania, który już ustał. Polska konstrukcja w stosunku do BGB: (1) ANALOGICZNA SYSTEMATYKA — UKWH art. 10 + BGB § 894: klasyczne konstrukcje pandektystyczne; (2) PODOBNE PRZESŁANKI — niezgodność + interes prawny; (3) PODOBNE ROZSTRZYGNIĘCIA — wpis, wykreślenie, zmiana wpisu. Polskie cechy: (1) FUNDAMENTALNA REGULACJA — UKWH art. 10: klasyczna polska konstrukcja; (2) DEKLARATYWNY CHARAKTER WYROKU — klasyczna polska konstrukcja, w odróżnieniu od konstytutywnego charakteru w niektórych systemach; (3) OCHRONA PRZEZ OSTRZEŻENIE — UKWH art. 10 ust. 2: klasyczna polska konstrukcja chroniąca; (4) ROZBUDOWANA KAZUISTYKA SN — klasyczna polska konstrukcja oparta na orzecznictwie; (5) FUNDAMENTALNE REFORMY — UKWH z 6 VII 1982 r. (oryginalna kodyfikacja).
Źródło: BGB § 894 (Berichtigung des Grundbuchs); ABGB; KWU 1982 r. art. 10
Kolekcja: prawo rzeczowe
Odpowiedniki zewnętrzne: 1000001363734