ang. no customs documents
— Pojęcie i miejsce w systemie. Brak dokumentów celnych — przestępstwo skarbowe polegające na nieprzechowywaniu, wbrew obowiązkowi prawnemu, dokumentów mających znaczenie dla kontroli celnej (deklaracji celnych, świadectw pochodzenia, faktur importowych, dokumentów przewozowych, świadectw weterynaryjnych i fitosanitarnych). Czyn godzi w skuteczność kontroli celnej — uniemożliwia weryfikację legalności obrotu towarowego i prawidłowości naliczenia należności celnych. Konstrukcja należy do typów blankietowych — odsyła do ustawodawstwa celnego określającego konkretne obowiązki przechowywania dokumentów. Tradycja II RP. Polskie prawo karne skarbowe międzywojenne — ustawa karna skarbowa z 18 III 1932 r. — regulowało materię w art. 25–28, łącznie z innymi naruszeniami obowiązków celnych. Konstrukcja zakładała powszechny obowiązek przechowywania dokumentów towarzyszących odprawom celnym przez pięć lat — odpowiednio do okresu przedawnienia roszczeń skarbowych. Praktyka międzywojenna obejmowała głównie sprawy importerów towarów luksusowych (kawa, wino, jedwab) z Czechosłowacji i Niemiec, którzy uchybiali obowiązkom dokumentacyjnym w celu ukrycia rzeczywistych źródeł pochodzenia. PRL: ustawa karna skarbowa z 13 IV 1960 r., następnie z 26 X 1971 r. utrzymywały konstrukcję, dostosowując ją do monopolu państwa na handel zagraniczny. Specyfika orzecznictwa PRL: brak dokumentów celnych ścigany był głównie wobec drobnych importerów indywidualnych („turyści" zarobkujący na granicy z NRD i Czechosłowacją), podczas gdy przedsiębiorstwa państwowe z mocno zbiurokratyzowanym aparatem dokumentacyjnym praktycznie nie podlegały ściganiu — nawet gdy ich dokumentacja była niepełna. Dla problematyki habilitacyjnej szczególnie znaczące są sprawy z lat 80., gdy w warunkach kryzysu gospodarczego i otwarcia granic dla niewielkich „prywatnych importów" konstrukcja była wykorzystywana selektywnie wobec drobnych przedsiębiorców rzemieślniczych, sprowadzających części zamienne, materiały, drobny sprzęt techniczny z Niemiec Zachodnich i Austrii. Sędziowie umarzający postępowania ze względu na nieproporcjonalność kary do wartości towaru byli kwestionowani przez prokuratury wojewódzkie. Kodeks karny skarbowy z 10 IX 1999 r. (art. 88) zamknął rozwój regulacji XX-wiecznej, kontynuując klasyczną konstrukcję. Powiązane terminy: „naruszenie urzędowego zamknięcia", „przemyt celny", „oszustwo celne", „interwencja skarbowa", „przestępstwa celne". Reżim odpowiedzialności. Konstrukcja blankietowa wymaga ścisłego ustalenia, jakie dokumenty są objęte obowiązkiem przechowywania w danym momencie czasowym — zakres ten zmienia się wraz z ewolucją prawa celnego (kodeks celny z 9 I 1997 r. wprowadził katalog odmienny od ustawy celnej z 28 XII 1989 r., a ta różniła się od regulacji ustawy z 26 III 1975 r. i wcześniejszej z 14 VII 1961 r.). Sędziowie podkreślali konieczność ustalenia stanu prawnego z chwili czynu, co w praktyce komplikowało postępowania dowodowe.
Kolekcja: Kodeks karny skarbowy