fiscal customs offences
ang. customs offenses
— Pojęcie i miejsce w systemie. Kategoria przestępstw skarbowych godzących w prawidłowe ustalanie i pobór należności celnych przy przewozie towarów przez granicę celną państwa. Główne typy. Wedle KKS 1999 (rozdział 7, art. 85–96): przemyt celny (art. 86 — wprowadzenie towaru z pominięciem zgłoszenia celnego); oszustwo celne (art. 87 — wprowadzenie organu celnego w błąd co do rodzaju, ilości, wartości lub pochodzenia towaru); wyłudzenie zwrotu cła (art. 76 § 2 — fikcyjny eksport); naruszenie zamknięcia urzędowego, niewykonanie obowiązków przewozowych, naruszenia warunków składów celnych. Specyfika graniczna. Główne kierunki przemytu celnego w Polsce wieku XX–XXI: do 1939 r. — granica niemiecka (towary kolonialne, tytoń) i radziecka (futra, spirytus); w PRL — granica zachodnia (waluta, wyroby przemysłowe), wschodnia (wódka, papierosy do RFN). Powiązane terminy. Zob. przemyt celny, oszustwo celne, wyłudzenie zwrotu cła, uszczuplenie kwoty należności państwowej, naruszenie urzędowego zamknięcia, interwencja skarbowa. Geneza w II RP. Polskie prawo karne celne XX w. wywodzi się z ustawy karnej skarbowej z 18 III 1932 r. (art. 14–24) oraz rozporządzenia Prezydenta RP z 27 X 1933 r. o prawie celnym. Konstrukcja zakładała trzy główne typy: przemyt celny (wprowadzenie towaru z pominięciem zgłoszenia), oszustwo celne (wprowadzenie organu w błąd) oraz wyłudzenie zwrotu cła (przy fikcyjnym eksporcie). Reżim PRL. Po 1944 r. kolejne ustawy karnoskarbowe (1947, 1960, 1971, 1982) rozwinęły system przestępstw celnych w odpowiedzi na zmieniające się realia gospodarcze. Specyficzne dla PRL były przestępstwa związane z deficytem walutowym i reglamentacją importu — drobni obywatele próbujący przewieźć zagraniczne towary byli ścigani z całą surowością, podczas gdy zorganizowane oszustwa celne w przedsiębiorstwach handlu zagranicznego (Animex, Hortex, Polmot) pozostawały poza zasięgiem ścigania. Kodeks karny skarbowy z 10 IX 1999 r. (rozdział 7, art. 85–96) zamknął rozwój regulacji XX-wiecznej, kontynuując klasyczną konstrukcję trzystopniową: przemyt celny, oszustwo celne, wyłudzenie zwrotu cła. Materiał habilitacyjny zawiera sprawy z lat 70.–80., w których sędziowie umarzali drobne przestępstwa celne ze względu na znikomą społeczną szkodliwość — niektórzy z nich byli pociągani do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Powiązane terminy: „przemyt celny", „oszustwo celne", „wyłudzenie zwrotu cła", „uszczuplenie kwoty należności państwowej", „naruszenie urzędowego zamknięcia", „interwencja skarbowa". Kierunki przemytu w XX w. Główne kierunki przemytu celnego w Polsce wieku XX: do 1939 r. — granica niemiecka (towary kolonialne, tytoń, jedwab) i radziecka (futra, spirytus, biżuteria); w okresie wojennym — granica z Generalnym Gubernatorstwem i Reichem (towary spożywcze, kosztowności); w PRL — granica zachodnia (waluta, wyroby przemysłowe, dewizy), wschodnia (wódka, papierosy do RFN), południowa (tranzyt towarów z Czechosłowacji). Lata 90. przyniosły nowe zjawiska: przemyt z byłej Jugosławii (broń, dewizy), z byłego ZSRR (alkohol, papierosy, paliwa), masowy przemyt papierosów z Białorusi i Ukrainy. Materiał habilitacyjny zawiera sprawy z lat 80., w których sędziowie różnicowali kwalifikacje w zależności od skali — drobni „mrówki" (jednorazowi przemytnicy z RFN, NRD, ZSRR) ścigani byli z całą surowością, podczas gdy zorganizowane sieci przemytnicze, kontrolowane przez aparat MO i SB, operowały bezkarnie.
Kolekcja: Kodeks karny skarbowy