ukrywanie towarów z przemytu
ang. customs stolen goods
— Czyn polegający na nabywaniu, pomocy w zbyciu, przyjmowaniu lub pomocy w ukryciu towarów stanowiących przedmiot czynu zabronionego z zakresu prawa celnego — głównie towarów wprowadzonych nielegalnie na obszar celny państwa lub z niego wyprowadzonych. Konstrukcja stanowi szczególny typ paserstwa, w którym znamieniem kwalifikującym jest pochodzenie towaru z przemytu lub innego przestępstwa celnego. II RP regulowała materię ustawą karną skarbową z 1932 r. — art. 25–28 obejmowały szeroki katalog czynności pomocniczych wobec przestępstw celnych. Regulacja celna była rozproszona — głównym aktem była ustawa celna z 14 VII 1932 r. — co generowało problemy interpretacyjne również w zakresie paserstwa. Praktyka II RP koncentrowała się na pograniczu polsko-niemieckim (Śląsk, Pomorze, granica z Prusami Wschodnimi) i polsko-rumuńskim (przemyt towarów luksusowych — futer, koniaków, kawy). PRL — w warunkach gospodarki niedoboru i systemu reglamentacji walutowej — uczynił z paserstwa celnego instrument ścigania na masową skalę. Każdy obywatel sprzedający rzeczy przywiezione z zagranicy (typowy schemat „Pewex jako waluta ratunkowa") narażał się na odpowiedzialność z dekretu o przestępstwach celnych z 1958 r., a następnie z ustawy karnej skarbowej z 26 X 1971 r. Specyfika orzecznictwa PRL: drobne paserstwo „towarów z paczek" — głównie w środowiskach robotniczych i miejskich — ścigane było wybiórczo, podczas gdy kierownicze kadry korzystające z przywilejów celnych pozostawały bezkarne. Asymetria ta jest istotnym elementem socjologii prawa karnego skarbowego PRL i stanowi pole badawcze habilitacji. Dla problematyki habilitacyjnej istotne są przypadki sędziów lat 60.–70., którzy świadomie różnicowali wymiar kary w sprawach o paserstwo celne — łagodniejsze kary dla drobnych nabywców towarów z paczek zagranicznych, surowsze dla zorganizowanych grup. Niektórzy z nich byli za to pociągani do odpowiedzialności dyscyplinarnej z zarzutem „wadliwego rozumienia społecznej szkodliwości czynu". Akta tych postępowań — przechowywane głównie w Archiwum Akt Nowych i archiwach okręgowych sądów wojewódzkich — stanowią cenny materiał dla socjologii prawa karnego skarbowego PRL. Kodeks karny skarbowy z 10 IX 1999 r. (art. 91) zamknął rozwój regulacji XX-wiecznej, kontynuując klasyczną konstrukcję paserstwa celnego — czyn polegający na nabywaniu, pomocy w zbyciu, przyjmowaniu lub pomocy w ukryciu towarów stanowiących przedmiot przestępstwa celnego. Konstrukcja ta — z modyfikacjami progów wartościowych — stanowi domknięcie polskiej tradycji XX-wiecznej. Powiązane terminy: „paserstwo akcyzowe", „paserstwo dewizowe", „przemyt celny", „oszustwo celne", „przestępstwa celne". Główne kierunki paserstwa celnego XX w. W II RP — towary zachodnie (kawa, kakao, jedwab, koniak) oraz wschodnie (futra, biżuteria); w PRL — towary z paczek zagranicznych (kawa, papierosy, ubrania) oraz wyroby z Pewexu (alkohol, elektronika, dewizy); lata 90. — masowy obrót papierosami, alkoholem, paliwami wprowadzanymi z Białorusi, Ukrainy i krajów bałtyckich. Każdy z tych okresów generował charakterystyczną kazuistykę orzeczniczą. Materiał habilitacyjny zawiera sprawy z lat 70.–80. dotyczące drobnych nabywców „towarów z paczek", w których asymetria orzecznictwa — surowsze kary wobec robotników i drobnych rzemieślników, łagodniejsze wobec inteligencji i nomenklatury — była udokumentowana w kilkudziesięciu sprawach. Sędziowie wymierzający kary łagodne wobec drobnych nabywców byli niekiedy kwestionowani przez prokuratury wojewódzkie.
Kolekcja: Kodeks karny skarbowy