ukrywanie wyrobów akcyzowych
ang. excise stolen goods
— Czyn polegający na nabywaniu, pomocy w zbyciu, przyjmowaniu lub pomocy w ukryciu wyrobów akcyzowych, co do których sprawca wie lub przy zachowaniu należytej staranności powinien wiedzieć, że stanowią one przedmiot przestępstwa skarbowego — najczęściej nieoznaczonych znakami akcyzy lub pochodzących z nielegalnego obrotu. Konstrukcja stanowi szczególny typ paserstwa, w którym przedmiotem czynu są wyroby objęte monopolem akcyzowym państwa (alkohol, tytoń, sól, zapałki — w tradycji XX-wiecznej). II RP regulowała materię ustawą karną skarbową z 18 III 1932 r., której rozdział o paserstwie wyrobów akcyzowych obejmował wyroby tytoniowe (objęte monopolem od 1922 r.), spirytus (monopol od 1924 r.), zapałki (monopol od 1925 r.) oraz sól (monopol od 1922 r.). Kara obejmowała głównie grzywnę proporcjonalną do wartości wyrobu i jego utratę, w cięższych przypadkach — areszt do roku. Praktyka ścigania koncentrowała się na regionach przygranicznych — Śląsku Cieszyńskim, Wileńszczyźnie, Wołyniu — gdzie paserstwo wyrobów akcyzowych miało charakter zorganizowany i obejmowało często całe społeczności wiejskie. Sprawy te — szczególnie z Wołynia i Polesia — udokumentowane są w aktach Prokuratury przy Sądzie Apelacyjnym w Lublinie i stanowią cenny materiał dla socjologii pograniczy II RP. PRL utrzymał reżim akcyzowy w bardzo ograniczonym zakresie — do końca lat 80. dominowały monopole państwowe (alkohol, tytoń), a paserstwo wyrobów akcyzowych ścigano na podstawie kolejnych ustaw karnych skarbowych (1947, 1960, 1971, 1982). Specyfika praktyki PRL: w okresie kartkowej reglamentacji alkoholu (1981–1989) drobne paserstwo wyrobów spirytusowych było zjawiskiem masowym, a ściganie miało charakter selektywny — zwłaszcza wobec drobnych konsumentów. Asymetria ta — udokumentowana w aktach prokuratur wojewódzkich — stanowiła przedmiot wewnętrznej krytyki w środowisku sędziowskim. Klasycznym przykładem są sprawy z Lubelszczyzny i Podkarpacia, gdzie zorganizowane sieci dystrybucji „bimbru" tolerowane były przez aparat MO, podczas gdy drobni dystrybutorzy ścigani z całą surowością. Praktyka orzecznicza. Dla problematyki habilitacyjnej znaczące są procesy z lat 1981–1985, gdy w ramach kampanii „walki ze spekulacją" ścigano na masową skalę osoby zaangażowane w obrót wyrobami spirytusowymi nieoznaczonymi banderolami. Materiał archiwalny ujawnia, że sędziowie umarzający postępowania ze względu na znikomą społeczną szkodliwość byli pociągani do odpowiedzialności dyscyplinarnej z zarzutem „błędnego rozumienia interesu społeczeństwa socjalistycznego". Stan na koniec XX w. Kodeks karny skarbowy z 10 IX 1999 r. (art. 65) zamknął rozwój tej instytucji w XX stuleciu, kontynuując konstrukcję paserstwa akcyzowego jako typu szczególnego — z wyraźnym odniesieniem do wyrobów objętych obowiązkiem oznaczenia znakami akcyzy. Powiązane terminy: „paserstwo", „nieoznaczenie wyrobów akcyzowych znakami akcyzy", „fałszerstwo znaku akcyzy", „nielegalny handel alkoholem", „przestępstwa skarbowe dotyczące monopolu spirytusowego".
Kolekcja: Kodeks karny skarbowy