ang. illegal placing of excise goods on the market
— Pojęcie i miejsce w systemie. Nielegalne wprowadzanie do obrotu wyrobów akcyzowych — przestępstwo skarbowe polegające na wprowadzeniu do obrotu wyrobów akcyzowych (alkohol, wyroby tytoniowe, paliwa) z pominięciem obowiązków akcyzowych — bez zapłacenia akcyzy, bez znaków skarbowych albo wbrew warunkom zezwolenia. Czyn godzi w interes fiskalny państwa (akcyza stanowi jedno z głównych źródeł dochodów budżetowych) oraz w uczciwą konkurencję między legalnymi a nielegalnymi dystrybutorami. Tradycja II RP. Polski system akcyzy rozwijał się w okresie międzywojennym wraz z monopolami państwowymi — ustawa o monopolu spirytusowym z 24 III 1932 r., ustawa o monopolu tytoniowym z 1 VI 1922 r., ustawa o monopolu zapałczanym z 17 XII 1924 r. Wprowadzanie wyrobów monopolowych do obrotu z pominięciem akcyzy było ścigane z surowością — sankcje obejmowały kary do 5 lat więzienia z konfiskatą mienia. Reżim PRL. Po 1944 r. system akcyzy uległ konsolidacji — ustawy karne skarbowe (1947, 1960, 1971) utrzymywały surowe sankcje za nielegalne wprowadzanie wyrobów akcyzowych do obrotu. Specyfika praktyki PRL: w warunkach kartkowej reglamentacji wódki (lata 80.) zorganizowane sieci nielegalnego obrotu alkoholem stały się masowym zjawiskiem — głównie z udziałem produkcji domowej („bimber") i rozcieńczania alkoholu monopolowego. Dla problematyki habilitacyjnej szczególnie znaczące są procesy z lat 1985–1988 dotyczące tzw. „afery spirytusowej" — zorganizowanej sieci nielegalnej dystrybucji wódki w województwach warszawskim, śląskim i krakowskim, w której uczestniczyli funkcjonariusze MO i SB. Materiał archiwalny ujawnia charakterystyczną asymetrię — drobni dystrybutorzy ścigani z całą surowością, podczas gdy organizatorzy z aparatu bezpieczeństwa pozostawali bezkarni. Kodeks karny skarbowy z 10 IX 1999 r. (art. 63) zamknął rozwój regulacji XX-wiecznej, wprowadzając kompleksową konstrukcję ochrony systemu akcyzowego. Konstrukcja ta — z surowymi sankcjami (kara grzywny do 720 stawek dziennych albo pozbawienia wolności do 3 lat, w typie kwalifikowanym do 5 lat) — stanowi domknięcie polskiej tradycji XX w. Powiązane terminy: „nieoznaczenie wyrobów akcyzowych znakami akcyzy", „handel wyrobami akcyzowymi nieposiadającymi znaków akcyzy", „wadliwe oznaczenie wyrobu akcyzowego", „fałszerstwo znaku akcyzy", „paserstwo akcyzowe", „przestępstwa akcyzowe". Doktryna i orzecznictwo. Sąd Najwyższy w utrwalonej linii orzeczniczej podkreślał, że dla bytu przestępstwa konieczne jest faktyczne wprowadzenie wyrobu do obrotu — sama produkcja lub posiadanie z zamiarem wprowadzenia nie wypełnia znamion typu, lecz może być kwalifikowana jako przygotowanie lub usiłowanie. Doktryna (L. Wilk, B. Hołyst) podkreślała granicę między nielegalnym wprowadzaniem do obrotu a nielegalną produkcją — pierwsze godzi w obowiązek akcyzowy, drugie w monopol państwa.
Kolekcja: Kodeks karny skarbowy