ang. counterfeit mark of value
— Pojęcie i miejsce w systemie. Wytwarzanie bez uprawnienia lub przerabianie znaków wartości emitowanych przez państwo — znaków skarbowych, opłaty skarbowej, akcyzy, znaków pocztowych, znaków akcyzy alkoholowej i tytoniowej. Znak wartości to symbol urzędowy poświadczający uiszczenie opłaty publicznoprawnej lub umożliwiający korzystanie z określonej usługi publicznej. Dobrem chronionym jest wiarygodność systemu znaków urzędowych oraz interes fiskalny państwa (znaki opłat i akcyzy stanowią podstawę dochodów budżetowych). Wyrażenie kodyfikacyjne. KK 1932 (art. 178) — penalizacja podrabiania, przerabiania i puszczania w obieg fałszywych znaków wartości urzędowych. KK 1969 (art. 230) — kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 5 lat. KK 1997 (art. 313) — podrobienie albo przerobienie urzędowego znaku wartości albo znaku urzędowego stwierdzającego uiszczenie opłaty publicznej zagrożone karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności; w typie uprzywilejowanym (mała wartość) — grzywna, ograniczenie wolności lub do 2 lat pozbawienia. Odrębną regulację stanowi Kodeks karny skarbowy (KKS) — fałszerstwo znaków akcyzy stanowi odrębne przestępstwo skarbowe (KKS art. 67–69). Specyfika rodzajowa. Klasyczne typy znaków wartości: znaczki pocztowe (Poczta Polska), znaczki opłaty skarbowej, znaki akcyzy alkoholowej (banderole na butelkach), znaki akcyzy tytoniowej (banderole na paczkach papierosów), znaki opłat sądowych, znaki opłaty paszportowej. Specyfika II RP. Fałszerstwa znaczków pocztowych — przedmiot specjalistycznych ekspertyz filatelistycznych; sprawy stosunkowo rzadkie, ale głośne (m.in. fałszerstwa znaczków przedwojennych jako element handlu kolekcjonerskiego). Fałszerstwa znaków opłaty skarbowej — narastające w okresie kryzysu gospodarczego. Specyfika PRL. Fałszerstwa znaków akcyzy alkoholowej — rozpowszechnione zjawisko w PRL, związane z reglamentacją alkoholu (np. lata 80. — okres reglamentacji wódki na kartki, talony bonowe). Sprawy o fałszowanie znaczków pocztowych — relatywnie rzadkie. Większe znaczenie — fałszerstwa znaków opłat sądowych (świadczyły o problemach systemu — uproszczona forma znaków łatwa do podrobienia). Powiązane terminy. Zob. fałszerstwo znaku akcyzy (KKS), fałszowanie pieniędzy, fałszowanie papierów wartościowych, paserstwo akcyzowe, przemyt celny, KK 1997 art. 313, KKS art. 67–69. Dla problematyki habilitacyjnej szczególnie znaczące są sprawy z lat 80. dotyczące fałszerstw banderoli wódczanych — okresu kartkowej reglamentacji alkoholu. Materiał archiwalny ujawnia zorganizowane sieci fałszerskie operujące w województwie warszawskim, śląskim i krakowskim, w tym tzw. afera spirytusowa z lat 1985–1988. Charakterystyczna była asymetria ścigania: drobni dystrybutorzy ścigani z całą surowością, kierownictwa sieci dystrybucyjnych — z reguły wymykające się odpowiedzialności karnej dzięki układom z lokalnym aparatem partyjnym. Kodeks karny z 1997 r. (art. 313) zamknął rozwój regulacji XX-wiecznej, wprowadzając kompleksową konstrukcję ochrony znaków wartości. Konstrukcja ta — wraz z kodeksem karnym skarbowym z 10 IX 1999 r. (art. 67–69 — fałszerstwo znaku akcyzy) — stanowi dualistyczny reżim ochrony urzędowych znaków wartości w polskim prawie XX-wiecznym. Powiązane terminy: „fałszerstwo znaku akcyzy" (KKS), „fałszowanie pieniędzy", „fałszowanie papierów wartościowych", „paserstwo akcyzowe", „przemyt celny".
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego