ang. infringement of an employee's right
— Czyn polegający na naruszeniu praw pracownika wynikających ze stosunku pracy lub z ubezpieczenia społecznego — odmowy wypłaty wynagrodzenia, niedotrzymania warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, uchylania się od opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, dyskryminacji pracowników. Konstrukcja chroni pracownika jako stronę słabszą stosunku pracy — element ochrony socjalnej wynikający z konstytucyjnej zasady społecznej gospodarki rynkowej (art. 20 Konstytucji RP). II Rzeczpospolita regulowała stosunki pracy rozporządzeniami Prezydenta RP z 16 III 1928 r. (o umowie o pracę pracowników umysłowych i fizycznych), ustawą z 28 III 1933 r. o ubezpieczeniach społecznych. Naruszenia obowiązków pracodawcy ścigane były głównie jako wykroczenia administracyjne, z odrębnymi sankcjami w prawie ubezpieczeń społecznych. K.k. 1932 r. art. 257 obejmował niewypłacanie wynagrodzenia w celach przestępczych. Praktyka międzywojenna obejmowała sprawy zatorów płatniczych, uchylania się od ubezpieczeń. PRL: ustawa z 26 VI 1974 r. — Kodeks pracy. Konstrukcja PRL zakładała podstawową ochronę pracownika, lecz w warunkach gospodarki nakazowej brak było realnych mechanizmów dochodzenia roszczeń przeciwko państwowemu pracodawcy. Sądy pracy (od 1985 r. — sądy pracy i ubezpieczeń społecznych) rozpatrywały spory cywilnoprawne. K.k. 1969 r. art. 191 — kto nie wypłaca wynagrodzenia za pracę albo wypłaca wynagrodzenie w wysokości mniejszej niż należna, podlega karze pozbawienia wolności do 2 lat. Praktyka PRL: nieliczne sprawy karne, większość konfliktów rozstrzygana administracyjnie lub przez instancje partyjne. Specyfika lat 80.: sprawy o zwolnienia działaczy „Solidarności" — kwalifikowane jako spory cywilne, choć w istocie miały charakter polityczny. Dla materii habilitacyjnej szczególnie znaczące są tzw. „sprawy stoczniowe" z lat 1981–1983, gdy działacze Solidarności oskarżani o „naruszenie dyscypliny pracy" stawali się obiektem represji o charakterze hybrydowym — kwalifikacje pracownicze służyły do legitymizowania zwolnień, a kwalifikacje karne do legitymizowania pozbawienia wolności. Kodeks karny z 1997 r. zamknął rozwój regulacji XX-wiecznej, wprowadzając wyodrębniony rozdział XXVIII — przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową (art. 218–221). Konstrukcja ta zastąpiła rozproszone wcześniej typy z k.k. z 1969 r. i ustawy z 26 VI 1974 r. — Kodeks pracy. Główne nowości: art. 218 (złośliwe lub uporczywe naruszanie praw pracownika z ubezpieczenia społecznego), art. 219 (zaniedbanie obowiązku ubezpieczenia), art. 220 (narażenie pracownika na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku), art. 221 (zaniechanie zawiadomienia o wypadku przy pracy). Dla problematyki habilitacyjnej znaczące są procesy rehabilitacyjne lat 90. — Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach unieważniał wcześniejsze skazania działaczy „Solidarności" za „naruszenie dyscypliny pracy" lub „działalność związkową". Linia ta — utrwalona w uchwałach z lat 1991–1995 — stanowiła ważne domknięcie rozliczania przeszłości komunistycznej w obszarze prawa pracy. Powiązane terminy: „przestępstwa przeciwko prawom pracowniczym", „narażenie pracownika na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku", „dyskryminacja pracownicza", „wykroczenia przeciwko pracownikom".
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego