ang. participation in a criminal assembly
— Czyn polegający na uczestnictwie w zgromadzeniu, którego cel lub działalność ma charakter przestępczy. Pojęcie historyczne, w PRL stosowane jako odrębny typ czynu zabronionego — kategoria szersza od udziału w nielegalnym zgromadzeniu (kategoria publiczno-policyjna), węższa od udziału w zorganizowanej grupie lub związku (art. 258 k.k.). Kodeks karny z 1932 r. nie posiadał odrębnego typu „zgromadzenia przestępczego". Zgromadzenia publiczne regulowane były ustawą z 7 II 1919 r. o stowarzyszeniach i zgromadzeniach (z licznymi nowelizacjami międzywojennymi). Rozproszenie zgromadzenia bezprawnego, opór wobec rozwiązania, udział w zgromadzeniach zakazanych — wszystko to penalizowane było odrębnymi przepisami administracyjno-policyjnymi. Kodeks karny z 1969 r. art. 277 — kto bierze udział w zgromadzeniu, którego uczestnicy wspólnymi siłami popełniają przestępstwo lub którego cel jest przestępczy, podlega karze pozbawienia wolności do 3 lat. Konstrukcja PRL miała charakter dwuznaczny — z jednej strony obejmowała typowe zachowania kryminalne (zgromadzenia przygotowujące napady), z drugiej strony była stosowana wobec demonstracji opozycji kwalifikowanej jako „zgromadzenie o celu przestępczym" (cel — naruszenie przepisów stanu wojennego, zorganizowanie strajku, wystąpienie przeciwko ustrojowi). W okresie stanu wojennego liczne sprawy z art. 277 d.k.k. wobec uczestników mszy w intencjach narodowych, manifestacji 1 V (alternatywnych wobec oficjalnych), demonstracji w rocznice wydarzeń (sierpień 1980, grudzień 1981). Kodeks karny z 1997 r. nie zachował odrębnego typu „zgromadzenia przestępczego" w klasycznej postaci. Współczesne kwalifikacje: art. 254 § 1 (zbiegowisko publiczne wobec gwałtu na osobie lub mieniu), art. 258 § 1 (udział w zorganizowanej grupie lub związku przestępczym). Prawo o zgromadzeniach z 5 VII 1990 r. reguluje zgromadzenia publiczne — odpowiedzialność za organizowanie zgromadzenia bez zawiadomienia ma charakter wykroczeniowy. Powiązane terminy: zorganizowana grupa przestępcza (art. 258 § 1 k.k.), zbiegowisko publiczne (art. 254 k.k.), udział w nielegalnym związku (kategoria historyczna), nielegalne zgromadzenie (Prawo o zgromadzeniach), demonstracja (kategoria publiczno-prawna). Aspekt habilitacyjny: skazania z art. 277 d.k.k. wobec działaczy „Solidarności" podlegały masowej rehabilitacji na podstawie ustawy z 23 II 1991 r. Dla problematyki habilitacyjnej istotny jest aspekt instrumentalizacji art. 277 d.k.k. w okresie stanu wojennego — kwalifikowanie demonstracji opozycyjnych jako zgromadzeń o celu przestępczym (gdzie celem przestępczym była zazwyczaj sama demonstracja w naruszenie zakazu zgromadzeń publicznych wynikającego z dekretu z 12 XII 1981 r.). Konstrukcja ta umożliwiała kumulatywną kwalifikację z art. 270 d.k.k. (lżenie ustroju), art. 280 d.k.k. (nawoływanie), co skutkowało kumulacją kar.
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego