zanieczyszczenie wody pitnej
ang. poisoning of water
— Czyn polegający na zatruciu wody przeznaczonej do spożycia, użytku gospodarczego, użytku zwierząt albo wody w naturalnym zbiorniku — przez wprowadzenie substancji szkodliwych dla życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub innych organizmów żywych. Konstrukcja stanowi typ kwalifikowany sprowadzania niebezpieczeństwa powszechnego — element kwalifikujący wynika z przedmiotu czynu (woda jako zasób podstawowy, niezbędny do życia, trudny do dezynfekcji w warunkach kryzysowych). Kodeks karny z 1932 r. art. 217 — sprowadzenie niebezpieczeństwa powszechnego, w tym przez zatrucie wody, kara więzienia do 5 lat (typ podstawowy), do dożywocia (typ kwalifikowany — spowodowanie skutku). Konstrukcja II RP traktowała zatrucie wody jako jedno z klasycznych przestępstw zagrażających bezpieczeństwu powszechnemu — obok podpalenia, sprowadzenia katastrofy, zarazy. Praktyka międzywojenna ograniczona — nieliczne sprawy zatruć przemysłowych (zwłaszcza w Zagłębiu Dąbrowskim, Górnym Śląsku) — odpowiedzialność administracyjna i cywilna przeważała nad karną. Kodeks karny z 1969 r. art. 138 — kto sprowadza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia wielu osób albo dla mienia w wielkich rozmiarach przez zatrucie wody, żywności lub innego artykułu, podlega karze pozbawienia wolności od roku do 10 lat. Praktyka PRL: zatrucia wody stanowiły masowe zjawisko — wielkie zatrucia rzek (Wisła, Odra, Ner) skutkujące śmiercią ryb i destabilizacją ekosystemu pozostawały zazwyczaj bez odpowiedzialności karnej. Aparat ścigania kierował uwagę na drobne sprawy (zatrucia studni przez sąsiadów w sporach), pomijając systemową odpowiedzialność kierownictw zakładów chemicznych. Specyficzne sprawy: skażenie Wisły w wyniku awarii w fabryce chemicznej (m.in. katastrofa w Tarnobrzegu 1986 r. — Zakłady Chemiczne „Siarkopol"), skażenie wód podziemnych na Górnym Śląsku przez nieuporządkowaną gospodarkę odpadami przemysłowymi. Kodeks karny z 1997 r. art. 165 § 1 pkt 2 — kto sprowadza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia wielu osób albo dla mienia w wielkich rozmiarach przez wyrabianie lub wprowadzanie do obrotu szkodliwych dla zdrowia substancji, środków spożywczych lub innych artykułów powszechnego użytku lub też środków farmaceutycznych nie odpowiadających obowiązującym warunkom jakości albo zatruwanie wody, żywności lub innego artykułu — kara od 6 miesięcy do 8 lat. Art. 182 (ekologiczne) — kto zanieczyszcza wodę, powietrze lub powierzchnię ziemi substancją albo promieniowaniem jonizującym w takiej ilości lub w takiej postaci, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka albo spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach — kara od 3 miesięcy do 5 lat. Praktyka po 2000 r.: wzmocnienie ścigania w wyniku implementacji prawa UE (dyrektywy ramowej wodnej 2000/60/WE z 23 X 2000 r.). Sprawy o nielegalne zrzuty ścieków przemysłowych, awarie infrastruktury kanalizacyjnej (m.in. awarie kolektorów Czajka w Warszawie w latach 2019, 2020 — głośne sprawy polityczne i karne). Powiązane terminy: zanieczyszczenie środowiska (art. 182 k.k.), sprowadzenie niebezpieczeństwa powszechnego (art. 165 k.k.), katastrofa ekologiczna, prawo wodne (ustawa z 24 X 1974 r. — Prawo wodne, z 18 VII 2001 r.).
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego