← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L3ang. Minister of Justice
— Minister Sprawiedliwości — kierownik resortu odpowiedzialnego za organizację sądownictwa, więziennictwa i części służb prawnych — sprawuje w polskim systemie funkcję pełną napięć z zasadą trójpodziału władzy. W II RP MS uczestniczył w mianowaniu sędziów na wniosek Rady Państwa; w reformie 1928 r. — jako organ administracyjnie nadzorujący sądy powszechne. W PRL MS formalnie sprawował nadzór administracyjny nad sądami; w praktyce — wraz z organami partyjnymi — kontrolował obsadę kadrową i kierunki orzecznictwa. Ważnym elementem była dyspozycja MS w sprawach indywidualnych — pozaustawowe instrumenty nacisku na sędziów: system rozdziału spraw, ocena okresowa, decyzje awansowe, delegacje. W początkach III RP — ustawa z 13 VII 1990 r. o powołaniu sądów apelacyjnych ograniczyła kompetencje MS w sprawach kadrowych na rzecz Krajowej Rady Sądownictwa. Konstytucja RP z 2 IV 1997 r. (art. 152, 154-159) określiła pozycję ministra w systemie władzy wykonawczej, ale relacja MS-sądy pozostała przedmiotem dyskusji nad zakresem uprawnionego nadzoru administracyjnego.
Źródło: art. 153 Konstytucji RP z 2 IV 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483); historycznie: rozporządzenie Naczelnika Państwa z 16 I 1919 r. o ustanowieniu Ministerstwa Sprawiedliwości (Dz.Pr.P.P. nr 7 poz. 109); ustawa z 27 IV 1949 r. o zmianie POSP (Dz.U. nr 32 poz. 237); ustawa z 20 VI 1985 r. — Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. nr 31 poz. 137 ze zm.)
Kolekcja: sądownictwo