Przekształcenie ustroju państwa po 1989 r. Z perspektywy organów ochrony prawnej oznaczała usunięcie nadzoru partyjnego, weryfikację kadr (m.in. ustawa z 13 VII 1990 r. o powołaniu sądów apelacyjnych), restytucję samorządów zawodowych — adwokackiego (Prawo o adwokaturze z 26 V 1982 r. zachowane i znowelizowane), radcowskiego (ustawa o radcach prawnych z 6 VII 1982 r.) i notarialnego (Prawo o notariacie z 14 II 1991 r.), powstanie Krajowej Rady Sądownictwa (ustawa z 20 XII 1989 r.), wreszcie odbudowę niezawisłości — Konstytucja RP z 2 IV 1997 r. (art. 173 i nast.).
Źródło: ustawa z 20 XII 1989 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. nr 73 poz. 435); ustawa z 13 VII 1990 r. o powołaniu sądów apelacyjnych oraz o zmianie POSP (Dz.U. nr 53 poz. 306); Konstytucja RP z 2 IV 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483)