← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4aera hereditatis · debita hereditaria · Nachlassverbindlichkeiten
ang. inheritance debts
— Pasywa obciążające spadek — zobowiązania spadkodawcy oraz niektóre koszty po jego śmierci. Klasyczne rzymskie pojęcie aera alieni hereditarii (długi obciążające hereditas) — zobowiązania zmarłego, które wskutek sukcesji uniwersalnej przeszły na heredes. Klasyczna rzymska zasada nemo plus iuris ad alium transferre potest quam ipse habet (D. 50.17.54) — heres dziedziczył wszystko, w tym długi (z wyjątkiem długów ściśle osobistych spadkodawcy — np. obowiązki alimentacyjne, kary umowne związane z osobą). Klasyczne rzymskie kategorie długów spadkowych: (1) długi spadkodawcy z czynności prawnych (umów, czynów niedozwolonych); (2) długi powstałe ze spadku — koszty pogrzebu, koszty postępowania spadkowego, daniny publiczne; (3) zapisy testamentowe (legata) — obciążające spadkobiercę jako rodzaj długu testamentowego. Pandektystyka XIX w. zachowała tę systematykę jako Nachlassverbindlichkeiten. Code Napoléon/Code civil 1804 (obowiązujący obok KCKP). ABGB §§ 549-552. BGB §§ 1967-2017 — Nachlassverbindlichkeiten: § 1967 (Erblasserschulden + Erbfallschulden — długi spadkodawcy + długi powstałe z otwarcia spadku); § 1968 (Beerdigungskosten — koszty pogrzebu); § 1969-1973 (Voraus + Dreißigster — uprawnienia bliskich: zaopatrzenie w pierwszych 30 dniach po śmierci); §§ 1975-2017 (Nachlassverwaltung — zarząd spadku w razie zadłużenia). KC 1964 art. 922 § 3, 1030-1034 — kompleksowa polska regulacja: art. 922 § 3 — do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów i poleceń, jak również inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi czwartej (kompleksowy katalog długów spadkowych). Polskie kategorie długów spadkowych: (1) DŁUGI SPADKODAWCY — z umów, deliktów, ustawy (poza ściśle osobistymi); (2) KOSZTY POGRZEBU — w zakresie odpowiadającym zwyczajom środowiska; (3) KOSZTY POSTĘPOWANIA SPADKOWEGO — opłaty sądowe, koszty notariatu, wynagrodzenie kuratora spadku; (4) ROSZCZENIA O ZACHOWEK — KC art. 991-1001 — obciążenia spadku na rzecz osób uprawnionych do zachowku (zstępni, małżonek, rodzice spadkodawcy, gdy nie zostali ustanowieni testamentowo); (5) ZAPISY I POLECENIA TESTAMENTOWE — KC art. 968-988 — obowiązek wykonania rozrządzeń testamentowych; (6) INNE OBOWIĄZKI Z KSIĘGI IV — np. obowiązek zwrotu darowizn (art. 1039), obowiązki względem małżonka pozostałego przy życiu (zachowek). KC art. 1030-1034 — odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe: art. 1030 (do chwili przyjęcia spadku spadkobierca odpowiada za długi spadkowe tylko ze spadku — odpowiedzialność rzeczowa); art. 1031 § 1 (po przyjęciu spadku spadkobierca odpowiada za długi spadkowe całym swoim majątkiem — odpowiedzialność osobista); art. 1031 § 2 — z ograniczeniem do wartości stanu czynnego spadku, gdy spadkobierca przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
Źródło: Aera alieni hereditarii, nemo plus iuris (D. 50.17.54) (rzymskie); pandektystyka (Nachlassverbindlichkeiten); ABGB §§ 549-552; BGB §§ 1967-2017; KC 1964 art. 922 § 3, 968-988, 991-1001, 1030-1034, 1039, 1015 § 2
Kolekcja: prawo spadkowe