spadek wakujący

Spadek otwarty, lecz jeszcze nieobjęty przez spadkobiercę, wymagający ewentualnego zabezpieczenia i kurateli (hereditas iacens); nie należy go utożsamiać z definitywnym dziedziczeniem przez państwo.

— Stan spadku, w którym brak jest jeszcze spadkobiercy aktywnie władającego spadkiem — okres między otwarciem spadku a jego objęciem. Klasyczna rzymska hereditas iacens — spadek leżący, do którego nie zgłosił się jeszcze heres voluntarius; klasyczna fictio iuris: hereditas iacens uznawana za fikcyjnie podtrzymującą osobowość zmarłego, by chronić ciągłość praw i obowiązków (D. 28.5, 41.3.15). Klasyczne rzymskie zasady: 1) heres suus i necessarius (zstępni pod patria potestas, niewolnicy wyzwoleni testamentem) — automatyczne przyjęcie ipso iure; 2) heres extraneus (postronny) — wymaga aditio (formalnego oświadczenia o przyjęciu); 3) w czasie hereditas iacens — curator hereditatis iacentis powołany przez pretora dla zarządu. Klasyczna paremia: hereditas iacens sustinet personam defuncti — spadek leżący podtrzymuje osobę zmarłego. Pandektystyka — ruhender Nachlass, schwebender Erbgang. Code civil art. 770-783 (numeracja po reformie spadkowej z 23 VI 2006 r., loi n° 2006-728, obowiązującej od 1 I 2007 r. — poza zakresem słownika; w dawnym Code Napoléon przyjęcie i odrzucenie spadku rozpoczynało się od art. 774) — succession en déshérence, succession vacante. ABGB §§ 547-550, 797 — ruhender Nachlass z osobowością fikcyjną; § 810 — Verlassenschaftsverfahren. BGB § 1942 ust. 2 — Erbe może odrzucić; § 1958 — wcześniej niż przyjęcie heres nie odpowiada za długi ipso iure. Polskie KC: nie używa wprost terminu "spadek wakujący", lecz mechanizm istnieje: 1) art. 925 KC — spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia (śmierci spadkodawcy) — formalnie nie ma okresu "bez właściciela"; 2) lecz w praktyce — okres do złożenia oświadczenia (6 miesięcy art. 1015 KC) lub do prawomocnego stwierdzenia nabycia — sąd może ustanowić kuratora spadku (art. 666-668 KPC) dla zarządu majątkiem. 3) klasyczne sytuacje: spadek z nieznanymi spadkobiercami (zaginieni, nieujawnieni), spadek odrzucony przez wszystkich, spadek z małoletnimi/ubezwłasnowolnionymi bez przedstawiciela. Reżim spadku wakującego — przepisy o zarządzie sądowym (art. 666-668 KPC), o spisie inwentarza (art. 636-639 KPC), o postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku (art. 669-679 KPC).

Źródło: Hereditas iacens, hereditas iacens sustinet personam defuncti (rzymskie — D. 28.5, 41.3.15); Code civil art. 770-783 (numeracja po reformie 2006 r. — poza zakresem; dawny Code Napoléon od art. 774); ABGB §§ 547-550, 797, 810; BGB §§ 1942, 1958; KC art. 925, 1015; KPC art. 636-639, 666-668, 669-679.

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane