← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5praesumptio culpae debitoris · Verschuldensvermutung des Schuldners
ang. presumption of fault of the debtor
— Hasło obejmuje: (1) konstrukcję polską art. 471 KC: "dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody (...) chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi"; ciężar dowodu (winy lub jej braku) po stronie dłużnika; (2) różnicę z odpowiedzialnością deliktową — gdzie ciężar dowodu winy spoczywa na poszkodowanym (art. 415 KC, zasada ogólna), modyfikowany domniemaniami w niektórych przypadkach (art. 427, 429, 430 KC); (3) genezę: niemiecka konstrukcja odwrócenia ciężaru dowodu (Beweislastumkehr) oparta w dawnym BGB przede wszystkim na § 276 a.F. oraz na przepisach o poszczególnych naruszeniach (zwłoka — §§ 284–286 a.F.) i na konstrukcji pozytywnego naruszenia umowy; recepcja w KZ 1933 i KC 1964; (4) zakres dowodu egzoneracyjnego dłużnika: musi wykazać konkretne okoliczności (siła wyższa, niemożliwość świadczenia, niedopełnienie współdziałania wierzyciela, zachowanie wymaganej staranności); ogólne powołanie się na "brak winy" jest niewystarczające; (5) wyjątki — przy odpowiedzialności na zasadzie ryzyka (np. odpowiedzialność za osoby pomocnicze art. 474 KC, odpowiedzialność za rzeczy art. 471 + 474) brak jest pojęcia winy; (6) ułatwienie procesowe poszkodowanego — fundamentalna asymetria między reżimem kontraktowym (przyjazny dla wierzyciela) i deliktowym (równość stron).
Źródło: KC art. 471, 474; KZ 1933 art. 240; BGB §§ 276, 284–286 a.F. (Vertretenmüssen, zwłoka); ABGB § 1298
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań