← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4reparatio damni · restitutio in integrum · Schadensersatz · remedium damni
ang. reparation of damage
— Centralny obowiązek odpowiedzialności cywilnej — przywrócenie poszkodowanego do stanu, w jakim by się znajdował, gdyby zdarzenie szkodzące nie nastąpiło. Klasyczna rzymska zasada naprawienia szkody w lex Aquilia — pierwotnie poenale (sankcyjne — kara w wysokości wielokrotności wartości rzeczy zniszczonej), później przekształcone w czysto reipersekutoryjne (kompensacyjne — odszkodowanie w wysokości faktycznej szkody). Rzymska dogmatyka wykrystalizowała pojęcie damnum (szkoda) z podziałem na damnum emergens (rzeczywista strata) i lucrum cessans (utracone korzyści) — terminologia obowiązująca do dziś we wszystkich kontynentalnych kodyfikacjach. Code Napoléon art. 1149-1151 — reparation jako principe de la réparation intégrale; obejmuje perte i gain manqué, ale ograniczona przewidywalnością (dommage prévu ou qu'on a pu prévoir art. 1150 — formuła pochodząca z Pothiera). ABGB §§ 1323-1324 — naprawienie szkody. BGB §§ 249-254 — kompleksowa regulacja: § 249 ust. 1 (Naturalrestitution — przywrócenie stanu poprzedniego jako zasada pierwszoplanowa, w naturze), § 249 ust. 2 (zamiast tego — wypłata odszkodowania pieniężnego na życzenie poszkodowanego), § 251 (gdy przywrócenie niemożliwe lub niewystarczające — odszkodowanie pieniężne), § 252 (Lucrum cessans — entgangener Gewinn obejmuje korzyści, których z prawdopodobieństwem można było oczekiwać), § 253 (Schmerzensgeld — zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową ograniczone do określonych dóbr osobistych), § 254 (Mitverschulden — przyczynienie się poszkodowanego). KZ 1933 art. 157-161. KC 1964 art. 361-363, 444-449: art. 361 — fundamentalne pojęcie szkody (zobowiązany do naprawienia szkody odpowiada tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła — formuła Adäquanztheorie BGH; naprawienie obejmuje zarówno rzeczywiście poniesione straty, jak i utracone korzyści); art. 362 — przyczynienie się poszkodowanego (jeśli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu); art. 363 — sposób naprawienia (przywrócenie stanu poprzedniego lub odszkodowanie pieniężne, z wyborem poszkodowanego, ale możliwością wyboru sądu jeśli przywrócenie niemożliwe lub pociąga nadmierne trudności); art. 440 — miarkowanie odszkodowania (sąd może obniżyć odszkodowanie ze względu na sytuację majątkową poszkodowanego i zasady współżycia społecznego). Polski model naprawienia szkody: zasada pełnego odszkodowania (full compensation) z elastycznym mechanizmem wyboru formy (naturalna lub pieniężna).
Źródło: Damnum, damnum emergens, lucrum cessans (rzymskie); lex Aquilia; Code Napoléon art. 1149-1151; ABGB §§ 1323-1324; BGB §§ 249-254; KZ 1933 art. 157-161; KC 1964 art. 361-363, 440, 444-449
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań
Odpowiedniki zewnętrzne: 1000000724516 · Q12797817