← Prawo cywilne XIX i XX wieku

L5

zasada pełnego odszkodowania

principium plenae compensationis · Grundsatz der Totalreparation

ang. principle of full compensation

Zasada polskiego prawa cywilnego, według której odszkodowanie powinno odpowiadać pełnej wartości szkody, obejmując zarówno stratę rzeczywistą (damnum emergens), jak i utracone korzyści (lucrum cessans), bez ograniczeń ilościowych poza wynikającymi z adekwatnego związku przyczynowego (art. 361 § 1) lub innych wyjątków ustawowych. Jest przeciwieństwem zasad ograniczonego odszkodowania (np. limitowanego do strat rzeczywistych w niektórych reżimach historycznych).

— Hasło obejmuje: (1) podstawę normatywną — art. 361 § 2 KC: "naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono"; (2) zakres: damnum emergens + lucrum cessans + szkoda niemajątkowa (zadośćuczynienie); (3) ograniczenia: adekwatny związek przyczynowy (art. 361 § 1), miarkowanie ze względów słuszności (art. 440), klauzule limitujące w umowach (art. 473 § 2 z ograniczeniami), reżimy specjalne (np. odpowiedzialność za produkt — limit kwotowy); (4) różnice z systemami zagranicznymi: BGB §§ 249-251 oparte na podobnej zasadzie pełnej restytucji; common law dopuszcza punitive damages (kary cywilne), nieznane prawu polskiemu; (5) historyczne korzenie — id quod interest w prawie rzymskim klasycznym, rozszerzone w prawie justyniańskim na pełne wynagrodzenie (lex Aquilia); (6) zastosowanie procesowe: poszkodowany musi udowodnić wysokość szkody w obu kategoriach; jeśli nie sposób ścisłego ustalenia, sąd może oszacować wedle uznania (art. 322 KPC); (7) szczególny przypadek odpowiedzialności kontraktowej — strony mogą umownie ograniczyć odpowiedzialność, ale nie za winę umyślną i rażące niedbalstwo (art. 473 § 2 KC).

Źródło: KC art. 361 § 2, 322 KPC; KZ 1933 art. 157; BGB § 249; ABGB § 1323; D. 9.2 (lex Aquilia)

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane

Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań

Otwórz w eksploratorze grafowym →