odszkodowanie

Świadczenie pieniężne lub w innej postaci, którym zobowiązany do naprawienia szkody pokrywa uszczerbek poniesiony przez poszkodowanego, zarówno stratę rzeczywistą (damnum emergens), jak i utracone korzyści (lucrum cessans). Pełni funkcję kompensacyjną, niekiedy także prewencyjno-wychowawczą i represyjną. W polskim KC zasada pełnego odszkodowania (art. 361 § 2) ograniczona przez wymóg adekwatnego związku przyczynowego (art. 361 § 1) oraz instytucję miarkowania ze względów słuszności (art. 440 KC). Odszkodowanie pieniężne dominuje (art. 363 § 1 KC stanowi pierwszeństwo restytucji naturalnej, w praktyce rzadko stosowanej).

— Hasło obejmuje: (1) funkcje odszkodowania w doktrynie polskiej (kompensacyjna jako pierwszorzędna, prewencyjna i represyjna jako uzupełniające); (2) zasadę pełnego odszkodowania jako fundament polskiego prawa cywilnego — art. 361 § 2 KC; (3) ograniczenia: adekwatny związek przyczynowy (art. 361 § 1), miarkowanie ze względów słuszności (art. 440 KC); zasady słuszności w deliktach (art. 428, art. 431 § 2 KC), klauzule modyfikujące odpowiedzialność (art. 473 § 2); (4) formy: odszkodowanie pieniężne (zasada w obrocie), restytucja naturalna (art. 363 § 1 — pierwszeństwo formalne), renta zamiast jednorazowego odszkodowania (art. 444 § 2, 446 § 2); (5) różnicę między odszkodowaniem a zadośćuczynieniem — pierwsze kompensuje szkodę majątkową, drugie krzywdę niemajątkową (art. 445, 448); (6) odszkodowanie ubezpieczeniowe jako odrębną instytucję — wynagrodzenie nie zawsze pełnej szkody (zasada proporcjonalności, suma ubezpieczenia); (7) genezę — actio iniuriarum aestimatoria, kondemnacje pieniężne; w niemieckiej dogmatyce Schadensersatz jako kategoria nadrzędna obejmująca Naturalherstellung i Geldersatz.

Źródło: KC art. 361, 363, 415, 440, 444-446, 471, 477; KZ 1933 art. 157-167; BGB §§ 249-254; ABGB §§ 1323-1324

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane