← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4immeuble par l’objet · immeuble par l’objet · nieruchomość ze swego przedmiotu
ang. immovable by object (immeuble par l'objet)
— Kategoria prawa francuskiego: prawa uznane za nieruchomości ze względu na swój przedmiot (np. prawa rzeczowe na nieruchomościach, użytkowanie wieczyste, hipoteka, służebności) — klasyczna konstrukcja Code civil, w polskim KC z 1964 r. nie zachowana jako odrębna kategoria, ale funkcjonalnie zachowana przez ścisły związek praw rzeczowych z nieruchomościami. Klasyczne pochodzenie immeuble par l’objet — fundamentalna konstrukcja klasycznego prawa francuskiego, oparta na klasycznym ius civile iura in re aliena i pandektystycznej tradycji praw rzeczowych na nieruchomościach. Klasyczne rzymskie pojęcia funkcjonalnie zbliżone: (1) IURA IN RE ALIENA — klasyczna fundamentalna konstrukcja klasycznego ius civile, ograniczone prawa rzeczowe na cudzej rzeczy (servitutes, ususfructus, hypotheca); klasyczna pretorska konstrukcja zachowana w pandektystyce; (2) HEREDITAS — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile, dziedziczenie jako prawo na całości spadku, klasyczna pretorska konstrukcja zachowana w pandektystyce; (3) IUS UTILE — klasyczna pretorska konstrukcja, prawo użyteczne, oparte na rzeczowym substytucie; (4) ACTIONES IN REM — klasyczne pretorskie skargi rzeczowe, klasyczna fundamentalna konstrukcja klasycznego ius civile. Klasyczne francuskie pochodzenie konstrukcji immeuble par l’objet: (1) PRAWO PRZEDREWOLUCYJNE — klasyczne francuskie zwyczaje, pojęcie "immeuble par l’objet" znane w klasycznym prawie ancien régime; klasyczna fundamentalna kategoria prawa francuskiego; (2) CODE CIVIL Z 1804 R. — fundamentalna francuska kodyfikacja, klasyczna fundamentalna konstrukcja oparta na klasycznym ius civile; klasyczna fundamentalna kategoria francuskiego prawa cywilnego; (3) ZACHOWANIE DO WSPÓŁCZESNOŚCI — klasyczna francuska konstrukcja kompleksowa, zachowana w obecnym Code civil. Code civil art. 526 — fundamentalna francuska regulacja: art. 526 (sont immeubles par l’objet auquel ils s’appliquent: l’usufruit des choses immobilières, les servitudes ou services fonciers, les actions qui tendent à revendiquer un immeuble — są nieruchomościami z przedmiotu, do którego się odnoszą: użytkowanie rzeczy nieruchomych, służebności lub świadczenia gruntowe, skargi mające na celu rewindykację nieruchomości); klasyczna francuska fundamentalna konstrukcja kompleksowa. Klasyczne francuskie kategorie immeubles par l’objet: (1) UŻYTKOWANIE NIERUCHOMOŚCI — klasyczna konstrukcja Code civil art. 526, l’usufruit des choses immobilières (użytkowanie rzeczy nieruchomych); klasyczna fundamentalna kategoria; (2) SŁUŻEBNOŚCI GRUNTOWE — klasyczna konstrukcja Code civil, les servitudes ou services fonciers; klasyczna fundamentalna kategoria; (3) HIPOTEKA — klasyczna konstrukcja Code civil, l’hypothèque jako prawo na nieruchomości; (4) PRAWO PIERWOKUPU NIERUCHOMOŚCI — klasyczna francuska konstrukcja; (5) SKARGI O REWINDYKACJĘ NIERUCHOMOŚCI — klasyczna konstrukcja Code civil, les actions qui tendent à revendiquer un immeuble; klasyczna fundamentalna kategoria; (6) EMFITEUZA (BAIL EMPHYTÉOTIQUE) — klasyczna francuska konstrukcja po reformie z 25 VI 1902 r.; (7) PRAWO ZABUDOWY — klasyczna francuska konstrukcja oparta na klasycznym ius civile superficies. Klasyczne francuskie zasady immeuble par l’objet: (1) FIKCJA NIERUCHOMOŚCI — klasyczna konstrukcja Code civil, prawa traktowane jako nieruchomości ze względu na swój przedmiot; klasyczna pretorska konstrukcja zachowana w pandektystyce; (2) ZASTOSOWANIE PRZEPISÓW O NIERUCHOMOŚCIACH — klasyczna konstrukcja, regulacje obrotu, dziedziczenia, zabezpieczeń stosowane do tych praw; (3) WPIS DO REJESTRÓW NIERUCHOMOŚCI — klasyczna francuska konstrukcja po reformie z 4 I 1955 r. (publicité foncière); klasyczna fundamentalna reforma harmonizacyjna. Klasyczne francuskie skutki immeuble par l’objet: (1) ROZPORZĄDZANIE WEDŁUG REŻIMU NIERUCHOMOŚCI — klasyczna konstrukcja, wymóg formy aktu notarialnego, wpisu w rejestrach; (2) DZIEDZICZENIE WEDŁUG REŻIMU NIERUCHOMOŚCI — klasyczna konstrukcja, sukcesja uniwersalna; (3) ZABEZPIECZENIA RZECZOWE — klasyczna konstrukcja, hipoteka jako zabezpieczenie; (4) UDZIAŁ W EGZEKUCJI — klasyczna konstrukcja, postępowanie egzekucyjne. Klasyczne ius commune i pandektystyka XIX w. wykrystalizowały współczesne pojęcie immeuble par l’objet jako kategorię prawa francuskiego z odpowiednikami w innych systemach: (1) DOKTRYNA NIEMIECKA — niemiecka pandektystyka nie znała wprost kategorii "Immobilien des Objekts"; klasyczna pandektystyczna konstrukcja włączyła prawa rzeczowe na nieruchomościach do ogólnego systemu praw rzeczowych (BGB §§ 873 i n., §§ 1018 i n., §§ 1030 i n., §§ 1090 i n., §§ 1113 i n.); klasyczna pandektystyczna konstrukcja niemieckiej recepcji; (2) DOKTRYNA AUSTRIACKA — analogicznie, klasyczna austriacka konstrukcja ABGB. Polskie historyczne znaczenie immeuble par l’objet: (1) PRAWO STAROŻYTNE I ŚREDNIOWIECZNE — klasyczna polska konstrukcja w prawie polskim, oparta na ius commune; klasyczne polskie zastosowanie historyczne; (2) OKRES MIĘDZYWOJENNY — klasyczna polska konstrukcja zachowana w prawach dzielnicowych: (a) W ZABORZE ROSYJSKIM — immeuble par l’objet na podstawie Code Napoléon/Code civil 1804 obowiązującego obok Code Napoléon, art. 526; klasyczna polska konstrukcja Kongresówki; (b) W ZABORZE PRUSKIM — brak odrębnej kategorii, klasyczna pandektystyczna konstrukcja włączona do ogólnego systemu BGB; (c) W ZABORZE AUSTRIACKIM — analogicznie, klasyczna austriacka konstrukcja ABGB; (3) UNIFIKACJA Z 1946 R. — dekret z 11 X 1946 r. — Prawo rzeczowe nie utrzymał immeuble par l’objet jako odrębnej kategorii; klasyczna polska konstrukcja eliminująca; przyjęto pandektystyczną systematykę praw rzeczowych; (4) KODEKS CYWILNY Z 23 IV 1964 R. — kodyfikacja, która nie utrzymała kategorii immeuble par l’objet jako odrębnej; klasyczna polska konstrukcja oparta na pandektystycznej tradycji. Polski Kodeks cywilny — fundamentalna polska regulacja: KC nie zna kategorii immeuble par l’objet jako odrębnej kategorii, klasyczna polska konstrukcja konsekwentna; klasyczna polska konstrukcja zachowuje pandektystyczną systematykę praw rzeczowych: KC art. 140 (własność), KC art. 232-243 (użytkowanie wieczyste), KC art. 252-284 (użytkowanie), KC art. 285-305⁴ (służebności), UKWH (hipoteka). Polska konstrukcja praw rzeczowych na nieruchomościach jako funkcjonalnego odpowiednika immeuble par l’objet: (1) WŁASNOŚĆ NIERUCHOMOŚCI — KC art. 140-231: klasyczna polska fundamentalna konstrukcja, oparta na BGB § 903; (2) UŻYTKOWANIE WIECZYSTE — KC art. 232-243 (od 14 VII 1961 r.): klasyczna polska konstrukcja oryginalna, klasyczna polska osobliwość; (3) UŻYTKOWANIE — KC art. 252-284: klasyczna polska konstrukcja oparta na klasycznym ius civile usus fructus i BGB § 1030; (4) SŁUŻEBNOŚCI — KC art. 285-305⁴: gruntowe (KC art. 285 i n.), osobiste (KC art. 296 i n.); klasyczne polskie konstrukcje oparte na klasycznym ius civile; (5) HIPOTEKA — UKWH z 6 VII 1982 r. art. 65-112: klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB § 1113. Polska konstrukcja w stosunku do Code civil: (1) BRAK ODRĘBNEJ KATEGORII IMMEUBLE PAR L’OBJET — klasyczna polska konstrukcja, w odróżnieniu od Code civil art. 526; klasyczna polska osobliwość; (2) PANDEKTYSTYCZNA SYSTEMATYKA PRAW RZECZOWYCH — KC + UKWH: klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB; (3) PODOBNE FUNKCJONALNE SKUTKI — wymóg formy aktu notarialnego (KC art. 158), wpisu w księdze wieczystej (UKWH), zastosowania reżimu nieruchomości; (4) RÓŻNICA W KONSTRUKCJI — francuski immeuble par l’objet: fikcja nieruchomości; polska systematyka: prawa rzeczowe traktowane samoistnie. Polskie zastosowania ścisłego związku praw rzeczowych z nieruchomościami: (1) FORMA AKTU NOTARIALNEGO — KC art. 158: wymóg formy notarialnej dla rozporządzania prawami do nieruchomości; klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB; (2) WPIS W KSIĘDZE WIECZYSTEJ — UKWH: klasyczna polska konstrukcja kompleksowa; (3) ZABEZPIECZENIA RZECZOWE — UKWH (hipoteka): klasyczna polska konstrukcja; (4) DZIEDZICZENIE WEDŁUG REŻIMU NIERUCHOMOŚCI — KC art. 922-1088; klasyczna polska konstrukcja sukcesji uniwersalnej; (5) ZASIEDZENIE — KC art. 172-176: klasyczna polska konstrukcja oparta na klasycznym ius civile usucapio. Polska konstrukcja w stosunku do BGB: (1) ANALOGICZNA SYSTEMATYKA — KC + BGB: klasyczne konstrukcje pandektystyczne; (2) PODOBNE BRAKI ODRĘBNEJ KATEGORII IMMEUBLE PAR L’OBJET — klasyczne pandektystyczne konstrukcje niemieckie i polskie. Polskie cechy: (1) BRAK ODRĘBNEJ KATEGORII W KC — klasyczna polska konstrukcja, w odróżnieniu od Code civil; (2) HISTORYCZNE ZNACZENIE — klasyczna polska konstrukcja zachowana w prawach dzielnicowych do 1946 r. (zabór rosyjski); (3) PANDEKTYSTYCZNA SYSTEMATYKA PRAW RZECZOWYCH — KC + UKWH: klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB; (4) ZACHOWANIE FUNKCJONALNEGO ZNACZENIA — klasyczna polska konstrukcja, wymóg formy aktu notarialnego, wpisu w księdze wieczystej, zastosowania reżimu nieruchomości; (5) FUNDAMENTALNE REFORMY — dekret z 11 X 1946 r. — Prawo rzeczowe (od 1 I 1947 r. — eliminacja immeuble par l’objet jako odrębnej kategorii), KC z 23 IV 1964 r., UKWH z 6 VII 1982 r. (kompleksowa kodyfikacja systemu wieczystoksięgowego).
Źródło: Immeubles par l'objet auquel ils s'appliquent (Code civil art. 526); KC art. 46, 51.
Kolekcja: prawo rzeczowe