← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4immeuble par destination · immeuble par destination · nieruchomość ze swego przeznaczenia
ang. immovable by destination (immeuble par destination)
— Kategoria prawa francuskiego: rzeczy ruchome trwale przeznaczone do obsługi nieruchomości (np. maszyny rolnicze, urządzenia produkcyjne, narzędzia gospodarstwa) traktowane jak jej część składowa dla potrzeb obrotu, zabezpieczeń i dziedziczenia — klasyczna konstrukcja Code civil, w polskim KC z 1964 r. zachowana funkcjonalnie jako kategoria przynależności. Klasyczne pochodzenie immeuble par destination — fundamentalna konstrukcja klasycznego prawa francuskiego, oparta na klasycznym ius civile pertinentia i instrumentum fundi; klasyczna pretorska konstrukcja zachowana w prawie francuskim. Klasyczne rzymskie pojęcia funkcjonalnie zbliżone: (1) INSTRUMENTUM FUNDI — klasyczna fundamentalna konstrukcja klasycznego ius civile, narzędzia i sprzęt gospodarstwa rolnego (pługi, narzędzia rolnicze); klasyczna pretorska konstrukcja zachowana w pandektystyce; (2) PERTINENTIA — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile poklasycznego, rzeczy "należące do" rzeczy głównej; klasyczna pretorska konstrukcja zachowana w pandektystyce; (3) ACCESSORIUM — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile, rzecz przyłączona do innej; klasyczna pretorska konstrukcja zachowana w pandektystyce. Klasyczne francuskie pochodzenie konstrukcji immeuble par destination: (1) PRAWO PRZEDREWOLUCYJNE — klasyczne francuskie zwyczaje, pojęcie "immeuble par destination" znane w klasycznym prawie ancien régime; klasyczna fundamentalna kategoria prawa francuskiego; (2) CODE CIVIL Z 1804 R. — fundamentalna francuska kodyfikacja, klasyczna fundamentalna konstrukcja oparta na ius commune i pandektystycznej tradycji; klasyczna fundamentalna kategoria francuskiego prawa cywilnego; (3) ZACHOWANIE DO WSPÓŁCZESNOŚCI — klasyczna francuska konstrukcja kompleksowa, zachowana w obecnym Code civil. Code civil art. 524-525 — fundamentalna francuska regulacja: art. 524 (les objets que le propriétaire d'un fonds y a placés pour le service et l'exploitation de ce fonds sont immeubles par destination — przedmioty, które właściciel gruntu umieścił dla obsługi i eksploatacji tego gruntu, są nieruchomościami przez przeznaczenie); klasyczna francuska fundamentalna konstrukcja kompleksowa, oparta na klasycznym ius civile instrumentum fundi. Klasyczne francuskie kategorie immeubles par destination: (1) ZWIERZĘTA HODOWLANE — klasyczna konstrukcja Code civil, zwierzęta na gospodarstwie rolnym (np. konie, krowy, owce); (2) NARZĘDZIA ROLNICZE — klasyczna konstrukcja Code civil, pługi, brony, kosiarki, traktory; (3) MASZYNY PRZEMYSŁOWE — klasyczna konstrukcja, w fabryce trwale przeznaczone do produkcji; (4) NARZĘDZIA RZEMIEŚLNICZE — klasyczna konstrukcja, w warsztacie rzemieślniczym; (5) UPRAWY I PLONY NA POLU — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile fructus pendentes; (6) RYBY W STAWIE — klasyczna konstrukcja Code civil, w razie trwałego ich umieszczenia. Klasyczne francuskie zasady immeuble par destination: (1) WYMÓG WŁASNOŚCI WŁAŚCICIELA NIERUCHOMOŚCI — klasyczna fundamentalna konstrukcja, rzecz ruchoma musi należeć do właściciela nieruchomości, na której jest umieszczona; klasyczna pretorska konstrukcja zachowana w pandektystyce; (2) WYMÓG TRWAŁEGO PRZEZNACZENIA — klasyczna konstrukcja, do obsługi i eksploatacji nieruchomości; (3) MOŻLIWOŚĆ ZWROTU DO STATUSU RZECZY RUCHOMEJ — klasyczna konstrukcja, w razie odłączenia od nieruchomości; klasyczna pretorska konstrukcja zachowana w pandektystyce; (4) SKUTECZNOŚĆ ERGA OMNES — klasyczna konstrukcja, ciężar realny obciążający nieruchomość. Klasyczne francuskie skutki immeuble par destination: (1) WSPÓLNE ROZPORZĄDZANIE — klasyczna konstrukcja, zbycie nieruchomości obejmuje także immeubles par destination; (2) HIPOTEKA OBEJMUJE PRZEZNACZENIE — klasyczna konstrukcja, zabezpieczenie hipoteczne rozszerza się na immeubles par destination; (3) DZIEDZICZENIE OBEJMUJE PRZEZNACZENIE — klasyczna konstrukcja, sukcesja uniwersalna obejmuje immeubles par destination; (4) ZASIEDZENIE OBEJMUJE PRZEZNACZENIE — klasyczna konstrukcja, zasiedzenie nieruchomości obejmuje immeubles par destination. Klasyczne ius commune i pandektystyka XIX w. wykrystalizowały współczesne pojęcie immeuble par destination jako kategorię prawa francuskiego z odpowiednikami w innych systemach: (1) DOKTRYNA NIEMIECKA — Zubehör (przynależność), klasyczna pandektystyczna konstrukcja, fundamentalna kategoria BGB §§ 97-98; klasyczna fundamentalna kategoria niemieckiego prawa rzeczowego (zachowanie statusu rzeczy ruchomej); (2) DOKTRYNA AUSTRIACKA — Zubehör (przynależność), klasyczna austriacka konstrukcja ABGB § 294. Polskie historyczne znaczenie immeuble par destination: (1) PRAWO STAROŻYTNE I ŚREDNIOWIECZNE — klasyczna polska konstrukcja w prawie polskim, oparta na ius commune; klasyczne polskie zastosowanie historyczne; (2) OKRES MIĘDZYWOJENNY — klasyczna polska konstrukcja zachowana w prawach dzielnicowych: (a) W ZABORZE ROSYJSKIM — immeuble par destination na podstawie Code Napoléon/Code civil 1804 obowiązującego obok Code Napoléon, art. 524-525; klasyczna polska konstrukcja Kongresówki; (b) W ZABORZE PRUSKIM — Zubehör na podstawie BGB §§ 97-98; klasyczna polska konstrukcja Wielkopolski i Pomorza; (c) W ZABORZE AUSTRIACKIM — Zubehör na podstawie ABGB § 294; klasyczna polska konstrukcja Galicji; (3) UNIFIKACJA Z 1946 R. — dekret z 11 X 1946 r. — Prawo rzeczowe nie utrzymał immeuble par destination jako kategorii nieruchomości; klasyczna polska konstrukcja eliminująca; przyjęto pandektystyczną kategorię Zubehör (przynależność); (4) KODEKS CYWILNY Z 23 IV 1964 R. — kodyfikacja, która zachowała pandektystyczną kategorię przynależności (KC art. 51-52); klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB. Polski Kodeks cywilny art. 51-52 — fundamentalna polska regulacja: KC nie zna kategorii immeuble par destination jako odrębnej kategorii nieruchomości, klasyczna polska konstrukcja konsekwentna; KC art. 51 (przynależnościami są rzeczy ruchome potrzebne do korzystania z innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie z jej przeznaczeniem, jeżeli pozostają z nią w faktycznym związku odpowiadającym temu celowi — klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB § 97 i klasycznym ius civile pertinentia, zachowująca status rzeczy ruchomej); KC art. 52 (czynność prawna mająca za przedmiot rzecz główną odnosi skutek także względem przynależności, chyba że co innego wynika z treści czynności albo z przepisów szczególnych — klasyczna polska konstrukcja accessio cedit principali). Polska konstrukcja w stosunku do immeuble par destination: (1) BRAK ODRĘBNEJ KATEGORII NIERUCHOMOŚCI — klasyczna polska konstrukcja, w odróżnieniu od Code civil art. 524-525; klasyczna polska osobliwość; (2) PANDEKTYSTYCZNA KATEGORIA PRZYNALEŻNOŚCI — KC art. 51-52: klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB §§ 97-98; (3) ZACHOWANIE STATUSU RZECZY RUCHOMEJ — klasyczna polska konstrukcja, w odróżnieniu od francuskiej koncepcji "fikcji" nieruchomości; (4) PODOBNE FUNKCJONALNE SKUTKI — KC art. 52: rozporządzenie rzeczą główną obejmuje także przynależność, podobnie jak we francuskim immeuble par destination. Polskie zastosowania pandektystycznej konstrukcji przynależności (KC art. 51-52) jako odpowiednika immeuble par destination: (1) MASZYNY ROLNICZE — klasyczne polskie zastosowanie, traktory, kombajny, narzędzia rolnicze jako przynależności gospodarstwa rolnego; klasyczna polska konstrukcja oparta na klasycznym ius civile instrumentum fundi; (2) MASZYNY PRZEMYSŁOWE — klasyczne polskie zastosowanie, w fabryce trwale przeznaczone do produkcji; (3) NARZĘDZIA RZEMIEŚLNICZE — klasyczne polskie zastosowanie, w warsztacie; (4) ZWIERZĘTA HODOWLANE — klasyczne polskie zastosowanie, w gospodarstwie rolnym (z modyfikacjami w razie chowu zwierząt jako przedmiotu odrębnego prawa); (5) ELEMENTY WYPOSAŻENIA HOTELU — klasyczne polskie zastosowanie, meble, sprzęt hotelowy. Polska konstrukcja w stosunku do BGB: (1) ANALOGICZNA SYSTEMATYKA — KC art. 51-52 + BGB §§ 97-98: klasyczne konstrukcje pandektystyczne; (2) PODOBNE PRZESŁANKI — gospodarcze przeznaczenie + faktyczny związek; (3) PODOBNY SKUTEK ROZPORZĄDZANIA — KC art. 52 + BGB § 311c. Polska konstrukcja w stosunku do Code civil: (1) BRAK ODRĘBNEJ KATEGORII NIERUCHOMOŚCI — klasyczna polska konstrukcja eliminująca; (2) RÓŻNICA W KONSTRUKCJI — francuski immeuble par destination: fikcja nieruchomości; polska przynależność: zachowanie statusu rzeczy ruchomej; klasyczna polska osobliwość konstrukcyjna; (3) PODOBNE FUNKCJONALNE SKUTKI — wspólne rozporządzanie, hipoteka obejmuje, dziedziczenie obejmuje. Polskie cechy: (1) BRAK INSTYTUCJI W KC — klasyczna polska konstrukcja eliminująca historyczną kategorię; (2) HISTORYCZNE ZNACZENIE — klasyczna polska konstrukcja zachowana w prawach dzielnicowych do 1946 r. (zabór rosyjski); (3) ZASTĄPIENIE PRZEZ PANDEKTYSTYCZNĄ KATEGORIĘ PRZYNALEŻNOŚCI — KC art. 51-52: klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB; (4) ZACHOWANIE STATUSU RZECZY RUCHOMEJ — klasyczna polska konstrukcja, w odróżnieniu od francuskiej fikcji; (5) FUNDAMENTALNE REFORMY — dekret z 11 X 1946 r. — Prawo rzeczowe (od 1 I 1947 r. — eliminacja immeuble par destination), KC z 23 IV 1964 r. (oryginalna kodyfikacja KC art. 51-52).
Źródło: Immeubles par destination (Code civil art. 524, koncepcja doktrynalno-orzecznicza); BGB §§ 97-98 (Zubehör); KC art. 51 (przynależność rzeczy).
Kolekcja: prawo rzeczowe
Odpowiedniki zewnętrzne: Q3149085