odpowiedzialność za ruch przedsiębiorstwa

Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za szkody z działalności wprawianej w ruch siłami przyrody (np. energia, maszyneria). Uwolnienie następuje wyjątkowo, przy wykazaniu szczególnych okoliczności.

— Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za szkody wyrządzone ruchem przedsiębiorstwa lub zakładu wprawianego w ruch siłami przyrody — kategoria nowoczesna, ukształtowana w XIX-XX w. wraz z rozwojem przemysłowym i ekspansją działalności technicznych obiektywnie niebezpiecznych. Pierwsze regulacje to niemieckie Reichshaftpflichtgesetz z 7 VI 1871 r. (odpowiedzialność kolei za szkody pasażerów) — pionierska ustawa wprowadzająca w prawie kontynentalnym czystą Gefährdungshaftung dla działalności technicznej. ABGB nie zawierał takiego reżimu — uregulowany w prawie szczególnym (Eisenbahn- und Kraftfahrzeughaftpflichtgesetz). BGB pozostawia podobny model — § 833 BGB (zwierzęta domowe), pozostałe Gefährdungshaftung-y w ustawach szczególnych (StVG dla pojazdów, AtomG dla atomu, ProdHG dla produktów wadliwych). KZ 1933 art. 152 — pierwsza polska kodeksowa regulacja odpowiedzialności za ruch przedsiębiorstwa. KC 1964 art. 435 — fundamentalna konstrukcja: prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (parowa, gazowa, elektryczna, wodna, atomowa) odpowiada za szkodę na osobie lub mieniu wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności (trzy taksatywne przesłanki egzoneracyjne, zwięzłe i ścisłe). Model surowszy niż BGB — odpowiedzialność obiektywna bez możliwości ekskulpacji przez wykazanie należytej staranności w eksploatacji. Funkcja społeczno-gospodarcza: rozłożenie ryzyka działalności obiektywnie niebezpiecznej na przedsiębiorcę jako podmiot czerpiący korzyści, z możliwością przerzucenia kosztów odpowiedzialności na ceny i ubezpieczenia.

Źródło: Reichshaftpflichtgesetz 1871 r.; BGB § 833 + ustawy szczególne (StVG, AtomG, ProdHG); KZ 1933 art. 152; KC 1964 art. 435

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia podrzędne

Pojęcia powiązane