← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4udziały i akcje · iura partialia · Mitgliedschaftsrechte · Anteilsrechte
ang. membership rights (shares, stocks)
— Prawa wynikające z uczestnictwa w spółce (osobowej lub kapitałowej) — łączą aspekt majątkowy z korporacyjnym. Klasyczne rzymskie societas (D. 17.2) jako stosunek czysto obligacyjny, bez wyodrębnionej osobowości prawnej; wspólnik miał prawo do zysku i obowiązek wkładu, lecz nie miał prawa udziałowego w sensie współczesnym. Wykrystalizowanie pojęcia w nowożytnym prawie handlowym — kompanie merkantylne XVII w. (Compagnie hollandaise des Indes orientales 1602 — pierwsze akcje), ustawodawstwo XIX w. (Code de commerce 1807, ADHGB 1861, niemiecki Aktiengesetz 1937 i 1965). Pandektystyka — Mitgliedschaftsrecht jako kategoria zbiorcza obejmująca prawa majątkowe (udział w zysku, w masie likwidacyjnej) i niemajątkowe (głos, prawo informacji, kontroli). Code de commerce — actions, parts sociales. ABGB nie regulował pierwotnie spraw spółek; HGB — Aktien, Geschäftsanteile. BGB §§ 705-740 — GbR (Gesellschaft bürgerlichen Rechts); HGB — KG, OHG, AG, GmbH oddzielnie. Polska: KH 1934 (prawa udziałowe w spółkach). KC: art. 860-875 (spółka cywilna). W ujęciu cywilistycznym — prawa udziałowe są składnikiem mienia wspólnika, podlegają rozporządzaniu (sprzedaż, zastaw, dziedziczenie), choć z istotnymi ograniczeniami statutowymi i ustawowymi (np. forma pisemna zbycia udziału w spółce z o.o. oraz dopuszczalność ograniczenia zbycia w umowie spółki — art. 180–181 KH).
Źródło: Societas (rzymskie — D. 17.2); Code de commerce 1807; ADHGB 1861; BGB §§ 705-740; KH 1934; KC art. 860-875.
Kolekcja: część ogólna prawa cywilnego