← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4requisita negotiorum gestionis · Voraussetzungen der GoA
ang. conditions of negotiorum gestio
— Trzy kumulatywne warunki, których spełnienie kwalifikuje czynność jako negotiorum gestio i uruchamia jej skutki prawne — brak obowiązku działania, działanie w cudzym interesie, zgodność z rzeczywistą lub domniemaną wolą zainteresowanego. Klasyczne rzymskie wymagania: animus negotia aliena gerendi (subiektywny zamiar prowadzenia cudzej sprawy), utiliter coeptum (rozpoczęcie sprawy w sposób użyteczny dla dominus negotii, mierzony stanem na chwilę rozpoczęcia), brak prawnej podstawy do prowadzenia sprawy (gestor nie jest zobowiązany ani upoważniony). Rozwinięcie pretorskie wprowadziło dodatkowe rozróżnienia: gestio rationabilis (gestia rozumna — odpowiadająca rozsądnym oczekiwaniom dominus negotii) vs gestio temere suscepta (gestia nierozważna — bez uzasadnionych podstaw). Code Napoléon art. 1372 — szczegółowe wymagania. ABGB §§ 1035-1040 — z fundamentalnym rozróżnieniem między echte (uprawniona) i unechte (nieuprawniona) GoA. BGB §§ 677-678 — Geschäftsführung ohne Auftrag z trzema kluczowymi wymaganiami: (1) Geschäftsbesorgung für einen anderen (czynność dla innej osoby), (2) ohne Auftrag (bez upoważnienia umownego), (3) ohne sonstige Berechtigung (bez innej podstawy prawnej, np. ustawowej). KZ 1933 art. 115-120. KC 1964 art. 752 — definicja prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia: kto bez zlecenia prowadzi cudzą sprawę, powinien działać z korzyścią dla osoby, której sprawa jest prowadzona, i zgodnie z jej prawdopodobną wolą, a przy prowadzeniu sprawy obowiązany jest zachowywać należytą staranność. Trzy klasyczne polskie przesłanki: (1) działanie w cudzym interesie (animus alterius gerendi — gestor musi mieć świadomość i wolę prowadzenia sprawy dla innej osoby), (2) brak obowiązku działania (gestor nie jest zobowiązany ani upoważniony — gdyby był, instytucja byłaby umową zlecenia lub innym stosunkiem prawnym), (3) zgodność z rzeczywistą lub prawdopodobną wolą zainteresowanego (KC art. 752 — element subiektywny, oceniany wg standardu rozumnej osoby w sytuacji zainteresowanego). Wyjątek nagłej potrzeby (KC art. 757) — łagodniejsze przesłanki dla sytuacji ratowania mienia/zdrowia, gdzie gestor nie ma obowiązku rozważać woli zainteresowanego, a odpowiada tylko za winę umyślną i rażące niedbalstwo.
Źródło: Animus negotia aliena gerendi, utiliter coeptum (rzymskie); Code Napoléon art. 1372; ABGB §§ 1035-1040; BGB §§ 677-678; KZ 1933 art. 115-120; KC 1964 art. 752, 757
Kolekcja: część szczególna prawa zobowiązań