← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L3negotiorum gestio · Geschäftsführung ohne Auftrag
ang. negotiorum gestio
— Klasyczna instytucja negotiorum gestio prawa rzymskiego — quasi-kontrakt, w którym osoba (gestor) prowadzi sprawę innej osoby (dominus negotii) bez upoważnienia, lecz w jej interesie i zgodnie z jej rzeczywistą lub domniemaną wolą. Konstrukcja powstała w prawie pretorskim jako odpowiedź na sytuacje, gdy interesy nieobecnego mocodawcy wymagały natychmiastowej interwencji osoby trzeciej. Rzymska dogmatyka wypracowała szczegółowe rozróżnienia: utiliter coeptum (rozpoczęcie pożytecznie — przesłanka skuteczności gestii), animus negotia aliena gerendi (zamiar prowadzenia cudzej sprawy — niezbędny element subiektywny), actio negotiorum gestorum directa (skarga dominus negotii o rozliczenie) i contraria (skarga gestor o zwrot nakładów). Code Napoléon art. 1372-1375 — gestion d'affaires d'autrui jako quasi-contrat. ABGB §§ 1035-1044 — Geschäftsführung ohne Auftrag, ze szczegółowymi przepisami dla różnych sytuacji (echte/unechte GoA, Nothilfe — pomoc w nagłej sytuacji). BGB §§ 677-687 — Geschäftsführung ohne Auftrag, kompleksowa regulacja z odrębnymi paragrafami dla berechtigte (uprawniona) i unberechtigte (nieuprawniona) GoA, z fundamentalnym rozróżnieniem na dwa reżimy odpowiedzialności. KZ 1933 art. 115-122. KC 1964 art. 752-757 — prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia: gestor obowiązany do prowadzenia sprawy z należytą starannością i zgodnie z prawdopodobną wolą zainteresowanego (art. 752), do zawiadomienia zainteresowanego po wykonaniu sprawy (art. 753), z odpowiedzialnością łagodniejszą tylko przy nagłej potrzebie ratowania mienia/zdrowia (art. 757 — odpowiedzialność tylko za winę umyślną i rażące niedbalstwo, w pozostałych przypadkach pełna odpowiedzialność za nienależyte wykonanie). Roszczenia gestor — zwrot uzasadnionych nakładów i strat (art. 753). Charakterystyczne: instytucja wykorzystywana w sytuacjach realnej praktyki obrotu (zarządzanie majątkiem osoby nieobecnej, gaszenie pożaru sąsiada, pomoc medyczna nieprzytomnemu) — funkcjonuje jako zewnętrzny korektor formalnej zasady "nikt nie jest zobowiązany do działania na rzecz innego bez podstawy prawnej".
Źródło: Negotiorum gestio rzymska (D. 3.5); Code Napoléon art. 1372-1375; ABGB §§ 1035-1044; BGB §§ 677-687; KZ 1933 art. 115-122; KC 1964 art. 752-757
Kolekcja: część szczególna prawa zobowiązań