← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L2Schuldrecht Allgemeiner Teil · ogólne prawo zobowiązań
ang. general part of the law of obligations
— Dział prawa cywilnego obejmujący instytucje wspólne wszystkim stosunkom zobowiązaniowym: powstanie, treść i wykonanie zobowiązania, skutki niewykonania, sposoby umocnienia i wygaśnięcia — fundamentalna kategoria prawa cywilnego, klasyczna konstrukcja oparta na klasycznym ius civile rzymskim ius obligationum i pandektystycznej tradycji Schuldrecht Allgemeiner Teil. Klasyczne rzymskie pojęcie obligatio — fundamentalna konstrukcja klasycznego ius civile, więź prawna obligująca jedną osobę do określonego świadczenia wobec drugiej; klasyczna pretorska konstrukcja zachowana w pandektystyce; klasyczna definicja Justyniana (Inst. 3.13 pr.): obligatio est iuris vinculum quo necessitate adstringimur alicuius solvendae rei secundum nostrae civitatis iura — zobowiązanie jest więzią prawną, którą jesteśmy z konieczności związani do spełnienia jakiejś rzeczy zgodnie z prawami naszego państwa. Klasyczne rzymskie kategorie obligationum: (1) OBLIGATIONES EX CONTRACTU — klasyczna fundamentalna konstrukcja klasycznego ius civile, zobowiązania z umów; (2) OBLIGATIONES EX DELICTO — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile, zobowiązania z deliktów; (3) OBLIGATIONES QUASI EX CONTRACTU — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile, zobowiązania z czynności podobnych do umów (negotiorum gestio, indebiti solutio); (4) OBLIGATIONES QUASI EX DELICTO — klasyczna konstrukcja klasycznego ius civile, zobowiązania z czynności podobnych do deliktów. Klasyczne rzymskie zasady prawa zobowiązań: (1) PACTA SUNT SERVANDA — klasyczna fundamentalna konstrukcja prawa kanonicznego rozszerzona w ius commune, umów należy dotrzymywać; klasyczna fundamentalna kategoria zachowana w pandektystyce; (2) IMPOSSIBILIUM NULLA OBLIGATIO EST — klasyczna pretorska zasada (D. 50.17.185), do niemożliwego nie ma zobowiązania; (3) NEMO TURPITUDINEM SUAM ALLEGANS AUDITUR — klasyczna pretorska zasada, nikt nie może czerpać korzyści z własnej niegodziwości; (4) BONA FIDES — klasyczna fundamentalna konstrukcja klasycznego ius civile, dobra wiara jako podstawa stosunków obligacyjnych. Klasyczne ius commune i pandektystyka XIX w. wykrystalizowały współczesną systematykę prawa zobowiązań: (1) DOKTRYNA NIEMIECKA — Schuldrecht (prawo zobowiązań), klasyczna pandektystyczna konstrukcja, fundamentalna kategoria BGB księga druga (§§ 241-853); klasyczna fundamentalna kategoria niemieckiego prawa cywilnego, podzielona na Allgemeiner Teil (§§ 241-432) i Besonderer Teil (§§ 433-853); (2) DOKTRYNA POLSKA — klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB, KC księga trzecia (art. 353-921¹⁶). BGB księga druga część ogólna (§§ 241-432) — fundamentalna niemiecka regulacja: rozdział 1 (Inhalt der Schuldverhältnisse — treść stosunków zobowiązaniowych); kształtowanie stosunków przez ogólne warunki umów (do końca 1989 r. regulowała je odrębna AGB-Gesetz z 9 XII 1976 r., BGBl. 1976 I s. 3317; inkorporacja do BGB jako §§ 305-310 nastąpiła dopiero ustawą z 26 XI 2001 r.); rozdział 3 (Schuldverhältnisse aus Verträgen — stosunki z umów); rozdział 4 (Erlöschen der Schuldverhältnisse — wygaśnięcie stosunków); rozdział 5 (Übertragung einer Forderung — przelew wierzytelności); rozdział 6 (Schuldübernahme — przejęcie długu); rozdział 7 (Mehrheit von Schuldnern und Gläubigern — wielość dłużników i wierzycieli); klasyczna pandektystyczna konstrukcja kompleksowa. Polski Kodeks cywilny księga trzecia tytuł III (KC art. 353-534) — fundamentalna polska regulacja: tytuł I (przepisy ogólne, KC art. 353-365¹) — pojęcie zobowiązania, świadczenie, zasady wykonywania zobowiązań, zobowiązania zwane "naturalnymi"; tytuł II (wielość wierzycieli i dłużników, KC art. 366-383); tytuł III (ogólne przepisy o zobowiązaniach umownych, KC art. 384-396); tytuł VI (wykonanie zobowiązań i skutki ich niewykonania, KC art. 450-497); tytuł VIII (potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu, KC art. 498-508); tytuł IX (zmiana wierzyciela lub dłużnika, KC art. 509-526); tytuł X (ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika, KC art. 527-534) — skarga pauliańska; klasyczna polska konstrukcja kompleksowa. Polska konstrukcja części ogólnej zobowiązań: (1) FUNDAMENTALNA REGULACJA — KC art. 353-534: klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB; (2) ZASADA SWOBODY UMÓW — klasyczna polska konstrukcja oparta na pandektystycznej tradycji; (3) ZASADA PACTA SUNT SERVANDA — KC art. 354 + 471: klasyczna polska konstrukcja; (4) ZASADA WALUTOWOŚCI — KC art. 358 § 1 (w brzmieniu pierwotnym): zobowiązania pieniężne na obszarze PRL mogły być wyrażone tylko w pieniądzu polskim; (5) ZASADA NOMINALIZMU — KC art. 358 § 2 (w brzmieniu pierwotnym): spełnienie świadczenia pieniężnego przez zapłatę sumy nominalnej; (6) WYKONANIE ZOBOWIĄZAŃ — KC art. 354 (zasady ogólne), KC art. 487-497 (czas, miejsce, sposób, jakość świadczenia); klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB; (7) SKUTKI NIEWYKONANIA — KC art. 471-486: odpowiedzialność dłużnika, klasyczna polska konstrukcja oparta na BGB; (8) WYGAŚNIĘCIE ZOBOWIĄZAŃ — KC art. 498-508: potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu; klasyczne polskie zastosowania; (9) ZMIANA STRON ZOBOWIĄZANIA — KC art. 509-526: przelew wierzytelności (cesja), przejęcie długu; klasyczne polskie zastosowania; (10) SKARGA PAULIAŃSKA — KC art. 527-534: klasyczna polska konstrukcja oparta na klasycznym ius civile actio Pauliana. Polska konstrukcja powstania zobowiązań: (1) UMOWY — KC art. 353-396 + część szczególna: klasyczna polska konstrukcja oparta na klasycznym ius civile contractus; (2) CZYNY NIEDOZWOLONE — KC art. 415-449: klasyczna polska konstrukcja deliktowa, oparta na klasycznym ius civile damnum iniuria datum; (3) BEZPODSTAWNE WZBOGACENIE — KC art. 405-414: klasyczna polska konstrukcja oparta na klasycznym ius civile condictio; (4) PROWADZENIE CUDZYCH SPRAW BEZ ZLECENIA — KC art. 752-757: klasyczna polska konstrukcja oparta na klasycznym ius civile negotiorum gestio; (5) PRZYRZECZENIE PUBLICZNE — KC art. 919-921: klasyczna polska konstrukcja jednostronnej czynności prawnej. Polska konstrukcja umocnienia zobowiązań: (1) KARA UMOWNA — KC art. 483-484: klasyczna polska konstrukcja; (2) ZADATEK — KC art. 394: klasyczna polska konstrukcja oparta na klasycznym ius civile arrha; (3) PORĘCZENIE — KC art. 876-887: klasyczna polska konstrukcja oparta na klasycznym ius civile fideiussio; (4) ZASTAW — KC art. 306-335: klasyczna polska konstrukcja; (5) HIPOTEKA — UKWH: klasyczna polska konstrukcja kompleksowa. Polskie cechy części ogólnej zobowiązań: (1) PANDEKTYSTYCZNA SYSTEMATYKA — KC oparty na BGB; (2) ZASADA SWOBODY UMÓW; (3) ZASADA WALUTOWOŚCI I NOMINALIZMU — KC art. 358 § 1–2 (w brzmieniu pierwotnym); (4) ROZBUDOWANE INSTYTUCJE WYKONYWANIA I NIEWYKONANIA — klasyczne polskie konstrukcje; (5) FUNDAMENTALNE REFORMY — KC z 23 IV 1964 r. (oryginalna kodyfikacja księgi trzeciej).
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań
Odpowiedniki zewnętrzne: Q176006