← Prawo cywilne XIX i XX wieku

L4

przyczynienie się poszkodowanego

concursus culpae laesi · Mitverschulden · culpae compensatio

ang. contributory negligence of the injured party

Konstrukcja prawna polegająca na proporcjonalnym obniżeniu odszkodowania w sytuacji, gdy szkoda wynikła nie tylko z zachowania sprawcy, ale również z zawinionego lub innego prawnie relewantnego zachowania samego poszkodowanego (art. 362 KC). Nie jest wyłączeniem odpowiedzialności, lecz jej modyfikacją: poszkodowany otrzymuje odszkodowanie pomniejszone proporcjonalnie do swojego udziału w powstaniu lub zwiększeniu szkody.

— Hasło obejmuje: (1) konstrukcję polską art. 362 KC — sąd zmniejsza obowiązek naprawienia szkody "stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron"; (2) przesłanki przyczynienia się: zawinione lub inne prawnie istotne zachowanie poszkodowanego, związek przyczynowy między tym zachowaniem a powstaniem lub zwiększeniem szkody; (3) różnicę w polskiej doktrynie: szerokie ujęcie ("każde zachowanie poszkodowanego pozostające w adekwatnym związku z szkodą") vs ujęcie wąskie ("tylko zawinione zachowanie poszkodowanego"); orzecznictwo SN przyjmuje ujęcie szerokie, doktryna często wąskie; (4) szczególne przypadki: brak kasku/pasów bezpieczeństwa, samobójstwo poszkodowanego, prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu; (5) zasady miarkowania w praktyce — analogia do solidarności proporcjonalnej między dłużnikami współ-zobowiązanymi; (6) różnicę z wyłączną winą poszkodowanego (która wyłącza odpowiedzialność na zasadzie ryzyka — art. 435, 436 KC); przyczynienie się tylko ją modyfikuje, wyłączna wina ją uchyla; (7) genezę z prawa rzymskiego: compensatio lucri cum damno, occasio damni; pandektystyczna konstrukcja Mitverschulden (BGB § 254) jako wzorzec dla art. 362 KC; (8) zastosowanie zarówno w odpowiedzialności deliktowej, jak i kontraktowej.

Źródło: KC art. 362, 435 § 1 in fine, 436 § 1 in fine; KZ 1933 art. 158; BGB § 254 (Mitverschulden); ABGB § 1304; D. 9.2.11 (lex Aquilia)

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane

Kolekcja: część szczególna prawa zobowiązań

Odpowiedniki zewnętrzne: Q847212

Otwórz w eksploratorze grafowym →