← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L7kumulatywne przejęcie długu
ang. accession to debt
— Konstrukcja, w której osoba trzecia dołącza do istniejącego zobowiązania jako dłużnik solidarny, bez zwolnienia dłużnika pierwotnego — odróżnia się od przejęcia długu, gdzie nowy dłużnik zastępuje starego. Klasyczne rzymskie korzenie w pretorskiej konstrukcji adstipulatio (dla strony wierzycielskiej) i adpromissio/sponsio (dla strony dłużnej) — formy współzobowiązania powstające z aktów formalnych. Rzymska doktryna rozróżniała dwie postaci współzobowiązania: solidarność równa (correi obligandi/credendi — wszyscy wspólnicy odpowiadają za całość) i kumulatywność (każdy odpowiada za swoją część niezależnie). Pandektystyka XIX w. wykrystalizowała kategorię Schuldbeitritt (przystąpienia do długu) jako odrębną od Schuldübernahme (przejęcia długu) — z fundamentalnym kryterium: czy pierwotny dłużnik zostaje zwolniony (Schuldübernahme — zwolnienie) czy pozostaje (Schuldbeitritt — kumulacja). W dawnym systemie BGB (RGBl. 1896 s. 195) instytucja Schuldbeitritt nie miała wyraźnej regulacji — kreowano ją orzeczniczo i doktrynalnie na podstawie swobody kształtowania stosunku zobowiązaniowego (umowne powstanie zobowiązania regulował pierwotnie § 305) oraz analogii do § 414 (przejęcie długu). ABGB § 1347 — Mitschuld przez przystąpienie. Przystąpienie do długu nie zostało w KC 1964 odrębnie skodyfikowane (art. 519-525 dotyczą przejęcia długu, a art. 524 — zarzutów przysługujących przejemcy długu); konstruowano je jako umowę nienazwaną powodującą solidarną odpowiedzialność nowego dłużnika obok dotychczasowego. Polska konstrukcja oparta na trzech podstawach: (1) umowa między dłużnikiem dotychczasowym a osobą przystępującą za zgodą wierzyciela; (2) umowa między wierzycielem a osobą przystępującą bez zgody dłużnika dotychczasowego; (3) jednostronne oświadczenie osoby przystępującej (rzadziej spotykane w praktyce). Skutki: (1) odpowiedzialność solidarna dotychczasowego i nowego dłużnika (wierzyciel może żądać świadczenia od każdego z nich w całości); (2) zachowanie wszystkich zabezpieczeń pierwotnych (poręczenia, hipoteki, zastawy); (3) zachowanie wszystkich zarzutów dotychczasowego dłużnika (przedawnienie, potrącenie, niemożliwość świadczenia); (4) możliwość regresu pomiędzy dłużnikami solidarnymi (KC art. 376 — regres w częściach równych, chyba że co innego wynika z treści stosunku). Charakterystyczna polska odrębność: stosowanie odpowiednie przepisów o poręczeniu — dłużnik przystępujący jest faktycznie poręczycielem solidarnym.
Źródło: Adstipulatio, adpromissio, correi obligandi rzymskie; pandektystyka (Schuldbeitritt); BGB §§ 305, 414 a.F. + orzecznictwo; ABGB § 1347; KC 1964 art. 519-525 (przejęcie długu — porównawczo); por. art. 376 (regres między dłużnikami solidarnymi) i art. 876 (poręczenie)
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań
Odpowiedniki zewnętrzne: Q2800032