← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5pretensiones complementariae · Ergänzungsansprüche
ang. supplementary claims
— Roszczenia akcesoryjne wobec windykacyjnych i negatoryjnych — o wynagrodzenie za korzystanie, zwrot pożytków, odszkodowanie za pogorszenie lub utratę rzeczy, zwrot nakładów. Klasyczne rzymskie rozliczenia posiadacza wobec właściciela następowały w ramach rei vindicatio, a ich zakres zależał od dobrej lub złej wiary posiadacza (odpowiedzialność bonae fidei i malae fidei possessor za pożytki, pogorszenie i nakłady). Klasyczna rzymska zasada: stopień odpowiedzialności posiadacza zależy od jego dobrej lub złej wiary — bonae fidei posiderens odpowiada wąsko, mala fidei — szeroko. Pandektystyka XIX w. wykrystalizowała współczesną systematykę Eigentümer-Besitzer-Verhältnis (stosunek właściciel-posiadacz) jako odrębną kategorię stosunku z trzema typami roszczeń. Code Napoléon/Code civil 1804 (obowiązujący w Królestwie Polskim obok KCKP). ABGB §§ 329-339. BGB §§ 987-1003. KC 1964 art. 224-230 — kompleksowa polska regulacja, której zakres obejmuje siedem konkretnych typów roszczeń uzupełniających: (1) WYNAGRODZENIE ZA KORZYSTANIE Z RZECZY (KC art. 224 § 2, 225) — od posiadacza w złej wierze za cały okres, od posiadacza w dobrej wierze tylko od chwili wytoczenia powództwa o wydanie; (2) ZWROT POŻYTKÓW (KC art. 224 § 1-2, 225) — pożytki naturalne (owoce, przychówek) i cywilne (czynsze, odsetki) — posiadacz w dobrej wierze nabywa pożytki odłączone do chwili dowiedzenia się o powództwie, w złej wierze obowiązany do zwrotu wszystkich; (3) ODSZKODOWANIE ZA POGORSZENIE LUB UTRATĘ RZECZY (KC art. 224 § 2, 225) — surowy reżim dla posiadacza w złej wierze (odpowiedzialność niezależna od winy), łagodny dla dobrej wierze (tylko z winy od chwili dowiedzenia się); (4) ZWROT NAKŁADÓW KONIECZNYCH (KC art. 226 § 1) — wydatki niezbędne do zachowania rzeczy w stanie zdatnym do użytku (np. naprawa dachu, konserwacja instalacji, podatki); (5) ZWROT NAKŁADÓW UŻYTECZNYCH (KC art. 226 § 2) — wydatki zwiększające wartość rzeczy, ale nie konieczne (np. modernizacja, dodatki); zwrot do wysokości zwiększenia wartości w chwili wydania; (6) ZWROT NAKŁADÓW LUKSUSOWYCH (orzecznictwo SN — KC art. 226 a contrario) — wydatki niepotrzebne; brak roszczenia o zwrot, ale prawo zabrania ulepszeń (ius tollendi); (7) PRAWO ZATRZYMANIA (KC art. 461 odpowiednio) — posiadacz może zatrzymać rzecz do czasu zaspokojenia roszczeń o zwrot nakładów. Charakterystyczne polskie odróżnienie posiadania w dobrej i złej wierze: dobra wiara (KC art. 7 — domniemanie) — przekonanie posiadacza, że ma prawo do władania, niezawiniona; zła wiara — wiedza o cudzym prawie lub niedołożenie należytej staranności w zbadaniu sytuacji prawnej.
Źródło: Rozliczenia posiadacza w ramach rei vindicatio (bonae i malae fidei possessor) (rzymskie); pandektystyka (Eigentümer-Besitzer-Verhältnis); BGB §§ 987-1003; KC 1964 art. 7, 224-230, 461
Kolekcja: prawo rzeczowe