substytucja powiernicza

fideikomis

ang. fideicommissary substitution

substitutio fideicommissaria (łaciński)

Rozrządzenie testamentowe nakładające na pierwszego spadkobiercę obowiązek przekazania spadku (lub jego części) innej oznaczonej osobie po określonym czasie lub po spełnieniu warunku.

— Konstrukcja wywodząca się z rzymskiego fideicommissum hereditatis — instytucji pierwotnie pozaprawnej (zalecenie testatora powierzane "wierze" spadkobiercy), zaskarżalnej dopiero od czasów Augusta (cognitio extra ordinem). Rozkwit w prawie justyniańskim (substitutio fideicommissaria), istotne narzędzie dynastycznych ordynacji rodowych w średniowieczu i nowożytności. Kontynentalne kodyfikacje XIX w. odnosiły się do niej z rezerwą — Code civil art. 896 zakazał substytucji fideikomisarycznych jako sprzecznych z zasadą swobodnego obrotu, ABGB §§ 608-617 dopuszczał z istotnymi ograniczeniami, BGB §§ 2100-2146 wprowadził konstrukcję Nacherbschaft jako ramy prawne. Polski KC 1964 r. w art. 962 zakazuje substytucji powierniczej z istotnym wyjątkiem: dopuszczalne jest tylko podstawienie (substytucja zwykła), nie zaś rzeczywista fideicommissaria. Pierwotnie kategoryczny zakaz.

Źródło: D. 36.1 (fideicommissa); Code civil art. 896 (zakaz); ABGB §§ 608-617; BGB §§ 2100-2146 (Nacherbschaft); KC art. 962 (zakaz)

Pojęcia nadrzędne

rozrządzenia testamentowe

Pojęcia powiązane

Kolekcja: prawo spadkowe

Odpowiedniki zewnętrzne: Q685621 · 1000001050202

Otwórz w eksploratorze grafowym →