← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5praestatio in genere · Gattungsleistung
ang. performance of a generic kind
— Świadczenie, którego przedmiotem jest rzecz określona przez przynależność do klasy o określonych cechach (rodzaj, ilość, jakość) — odróżnia się od świadczenia oznaczonego co do tożsamości, gdzie liczy się konkretna rzecz indywidualnie wskazana. Klasyczne rzymskie genus (rzecz oznaczona co do gatunku — dziesięć korcy pszenicy, sto sestercji, czterech niewolników) versus species. Klasyczna rzymska zasada genus non perit (gatunek nie ginie, lub genus perire non censetur) — niemożliwość spełnienia świadczenia gatunkowego nie wygasza zobowiązania, ponieważ dłużnik zawsze może uzyskać kolejne rzeczy z tego samego gatunku na rynku, dopóki gatunek istnieje. Klasyczne ograniczenie: zasada genus non perit nie obowiązuje dla świadczeń pieniężnych w hiperinflacji ani dla rzeczy gatunkowych nadzwyczaj ograniczonych co do podaży (np. specyficzne wino z konkretnego rocznika z konkretnej winnicy). Code Napoléon art. 1138, 1148 — chose de genre. ABGB § 905 (w brzmieniu historycznym). BGB § 243 — Gattungsschuld z fundamentalną regulacją: § 243 ust. 1 (dłużnik świadczenia gatunkowego obowiązany jest do dostarczenia rzeczy średniej jakości); § 243 ust. 2 (Konkretisierung — uszczegółowienie świadczenia gatunkowego do konkretnej rzeczy poprzez wydzielenie i wydanie lub wskazanie). KZ 1933 art. 209. KC 1964 nie zawiera ogólnej regulacji ustawowej, ale instytucja funkcjonuje doktrynalnie: art. 155 § 2 (przeniesienie własności rzeczy ruchomej oznaczonej co do gatunku następuje z chwilą wydania); art. 357 (jeżeli dłużnik ma świadczyć rzecz oznaczoną co do gatunku, a w umowie nie określono jakości, dłużnik powinien świadczyć rzeczy średniej jakości — analog BGB § 243 ust. 1); art. 552 (gwarancja sprzedaży — wymóg jakości średniej dla rzeczy oznaczonych co do gatunku). Konsekwencje praktyczne: (1) zasada genus non perit — przypadkowa utrata rzeczy gatunkowych przed ich uszczegółowieniem nie wygasza zobowiązania (dłużnik musi nabyć kolejne rzeczy gatunkowe); (2) uszczegółowienie (Konkretisierung) — chwila, w której świadczenie gatunkowe staje się świadczeniem oznaczonym co do tożsamości (w polskim prawie zazwyczaj z chwilą wydzielenia rzeczy z masy gatunkowej i wydania nabywcy lub jego przedstawicielowi); (3) jakość średnia jako standard — przy braku odmiennego porozumienia dłużnik świadczy rzeczy średniej jakości (KC art. 357); (4) ryzyko przejścia własności: rzeczy gatunkowe przechodzą na nabywcę dopiero z wydaniem (art. 155 § 2), w odróżnieniu od rzeczy oznaczonych co do tożsamości. Typowe rzeczy oznaczone co do gatunku: pieniądz (najklasyczniejszy przykład), towary masowe (zboże, mąka, cement, paliwo), produkty seryjne. W rozumieniu art. 45 KC energia nie jest rzeczą, lecz może być przedmiotem obrotu na podstawie przepisów szczególnych; kwalifikacja energii jako rzeczy oznaczonej co do gatunku pozostaje przedmiotem sporu doktrynalnego.
Źródło: Genus, genus non perit (rzymskie); Code Napoléon art. 1138, 1148; ABGB § 905 (w brzmieniu historycznym); BGB § 243; KZ 1933 art. 209; KC 1964 art. 45, 155, 357, 552
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań