← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5praestatio in specie · Stückleistung
ang. performance of a specific thing
— Świadczenie, którego przedmiotem jest konkretna rzecz indywidualnie określona — odróżnia się od świadczenia oznaczonego co do gatunku, gdzie liczy się jedynie przynależność do klasy rzeczy. Klasyczne rzymskie species (rzecz oznaczona co do tożsamości — konkretny niewolnik Stichus, konkretny dom przy określonej ulicy, konkretne dzieło sztuki) versus genus (rzecz oznaczona co do gatunku — dziesięć korców pszenicy, sto sestercji, niewolnik). Klasyczna rzymska zasada species perit cui debetur (rzecz oznaczona co do tożsamości ginie temu, komu jest dłużna) — gdy konkretna rzecz, która miała być świadczona, ulegnie zniszczeniu bez winy dłużnika, zobowiązanie wygasa, ryzyko ponosi wierzyciel jako uprawniony do otrzymania konkretnej rzeczy. Code Napoléon art. 1138 — corps certain (rzecz oznaczona co do tożsamości). ABGB § 905 (w brzmieniu historycznym). BGB § 243 — Stückschuld jako odrębna kategoria od Gattungsschuld. KZ 1933 art. 208. KC 1964 nie zawiera wyraźnej regulacji ogólnej, ale rozróżnienie funkcjonuje implicite: art. 155 § 2 (przeniesienie własności rzeczy ruchomej oznaczonej co do tożsamości następuje z chwilą zawarcia umowy zobowiązującej do przeniesienia, jeżeli przedmiot świadczenia został wydany; gdy strony nie postanowiły nic innego — z chwilą wydania); art. 478 (skutki niemożliwości świadczenia rzeczy oznaczonej co do tożsamości — gdy rzecz uległa zniszczeniu z przyczyn niezawinionych przez dłużnika, zobowiązanie wygasa); art. 548 (przejście ryzyka utraty lub uszkodzenia rzeczy oznaczonej co do tożsamości — z chwilą wydania nabywcy). Konsekwencje praktyczne: (1) niemożliwość świadczenia: zniszczenie konkretnej rzeczy bez winy dłużnika prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania (KC art. 475 § 1) — odróżnia się od świadczeń gatunkowych, gdzie obowiązuje zasada genus non perit (gatunek nie ginie); (2) przejście własności: w polskim prawie rzeczy ruchome oznaczone co do tożsamości przechodzą na nabywcę z mocy umowy (system konsensualny KC art. 155 § 1), rzeczy oznaczone co do gatunku wymagają wydania (art. 155 § 2); (3) nieruchomości zawsze są rzeczami oznaczonymi co do tożsamości (każda nieruchomość ma księgi wieczyste i unikalny identyfikator); (4) odpowiedzialność za wady: wady fizyczne rzeczy oznaczonej co do tożsamości oceniane indywidualnie (jakość konkretnej rzeczy w chwili wydania), gatunkowe — według standardu jakości danego gatunku. Typowe rzeczy oznaczone co do tożsamości: nieruchomości (zawsze), samochody (z numerem VIN i rejestracji), dzieła sztuki, antyki, akcje imienne, dyplomy, dokumenty, biżuteria z wyraźnym przeznaczeniem. Charakterystyczne polskie ujęcie: rozróżnienie zachowane w sposób funkcjonalny, z ścisłymi konsekwencjami dla obrotu cywilnego.
Źródło: Species/genus, species perit cui debetur (rzymskie); Code Napoléon art. 1138; ABGB § 905 (w brzmieniu historycznym); BGB § 243; KZ 1933 art. 208; KC 1964 art. 155, 475, 478, 548
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań