umowa nazwana

Umowa, której essentialia negotii oraz ramowe regulacje normatywne zostały typizowane przez ustawodawcę poprzez dedykowane przepisy odrębnego rozdziału lub działu kodeksu cywilnego (czy ustaw szczególnych). Polskie umowy nazwane to: sprzedaż (art. 535 i nast. KC), zamiana, dostawa, kontraktacja, umowa o dzieło, umowa o roboty budowlane, najem, dzierżawa, użyczenie, pożyczka, umowa rachunku bankowego, zlecenie, umowa agencyjna, komis, przewóz, spedycja, ubezpieczenie, przechowanie, skład, spółka cywilna, poręczenie, darowizna, renta, dożywocie, ugoda. Pojęcie pochodzi z prawa rzymskiego (contractus nominatus), gdzie wyrażało numerus clausus dopuszczalnych typów umów; w pandektystyce niemieckiej i kodyfikacjach kontynentalnych traci ten ścisły charakter: obok umów nazwanych dopuszcza się umowy nienazwane (na zasadzie swobody umów).

— Hasło obejmuje: (1) genezę pojęcia w prawie rzymskim — system contractus nominati w czasach klasycznych (sponsio, mutuum, commodatum, depositum, pignus, emptio venditio, locatio conductio, mandatum, societas) i odejście od ścisłego numerus clausus w prawie poklasycznym; (2) recepcję w pandektystyce — Windscheid, Lehre vom Tatbestand, gdzie umowy nazwane traktowane są jako "typy regulacyjne" o gotowych konsekwencjach normatywnych; (3) umowy nazwane w polskim KZ 1933 i KC 1964 — typowy katalog około 25 umów; rozszerzenia w ustawach pozakodeksowych (umowa kredytu w prawie bankowym); (4) cechę umowy nazwanej: zastosowanie do niej w pierwszej kolejności przepisów szczególnych właściwego rozdziału, dopiero subsidiowo — części ogólnej zobowiązań i części ogólnej KC; (5) granicę z umową nienazwaną — gdy strony łączą elementy różnych typów albo tworzą konstrukcję spoza katalogu, mówi się o umowach mieszanych lub nienazwanych.

Źródło: KC art. 535 i nast. (sprzedaż), 627 i nast. (umowa o dzieło), 659 i nast. (najem), itd.; KZ 1933 księga II tytuł XI; D. 2.14, 50.16; Windscheid, Lehrbuch des Pandektenrechts § 363

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane