← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4principium publicitatis · Publizitätsgrundsatz
ang. principle of publicity of transactions in immovables
— Fundamentalna zasada prawnorzeczowa wymagająca, by wszystkie czynności rozporządzające nieruchomościami i obciążające były ujawniane w księdze wieczystej — w celu ochrony pewności obrotu i zaufania osób trzecich. Klasyczna pandektystyczna Publizitätsprinzip — fundamentalna zasada systemów rzeczowych XIX w.; klasyczne pruskie i austriackie kodyfikacje oparte na pełnej jawności rejestru. Klasyczne uzasadnienie: ochrona osób trzecich + ułatwienie obrotu (kupujący może łatwo zweryfikować stan prawny). Pandektystyka — Publizität jako jeden z czterech filarów systemu rzeczowego (obok specjalności, akcesoryjności, prawnomaterialnej określoności). Code civil — pierwotnie nie zawierał pełnej jawności (loi hypothécaire 1798 r. tylko hipoteki), reforma 23 III 1855 r. (décret-loi sur la publicité foncière) wprowadzła publication foncière dla wszystkich czynności prawnych z nieruchomościami. ABGB §§ 431 i n. — Verbücherungsprinzip. BGB §§ 873, 891-893 — Eintragungs- i Vermutungsgrundsatz. Polska podstawa: ustawa z 6 VII 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (UKW) art. 1 — wszystkie nieruchomości podlegają wpisowi (z wyjątkami); art. 2 — księgi są jawne; art. 3 — domniemanie zgodności wpisu; art. 5 — rękojmia wiary publicznej; KC art. 158 — forma aktu notarialnego dla przeniesienia własności nieruchomości; art. 245 § 2 — wpis konstytutywny dla powstania ograniczonych praw rzeczowych. Klasyczne aspekty: 1) jawność formalna — każdy ma prawo wglądu; 2) jawność materialna — wpis chroni zaufanie nabywcy w dobrej wierze (rękojmia wiary publicznej); 3) zasada wpisu konstytutywnego — wpis tworzy lub przenosi prawa rzeczowe (art. 245 KC). Klasyczna konsekwencja: brak wpisu = brak pełnego skutku rzeczowego.
Źródło: Pandektystyka — Publizitätsprinzip; décret-loi sur la publicité foncière 23 III 1855 r.; ABGB §§ 431 i n.; BGB §§ 873, 891-893; ustawa z 6 VII 1982 r. art. 1-3, 5; KC art. 158, 245 § 2
Kolekcja: prawo rzeczowe