nieuprawniony ubój
ang. slaughtering animals
— Pojęcie i miejsce w systemie. Nielegalny ubój zwierząt — typ przestępstwa albo wykroczenia, polegający na zabijaniu zwierząt z naruszeniem przepisów regulujących ubój: w miejscach niedozwolonych, bez wymaganych kwalifikacji, z naruszeniem zasad humanitaryzmu, w celu uniknięcia kontroli weterynaryjnej. Konstrukcja chroni dwa dobra: dobrostan zwierząt i bezpieczeństwo żywności pochodzenia zwierzęcego. Specyfika PRL — racjonowanie mięsa. W okresie PRL gospodarka mięsna była ściśle kontrolowana — wprowadzano racjonowanie (kartki na mięso, z różnymi przerwami między 1945 a 1989). Nielegalny ubój — typowo przez rolników indywidualnych w celu obejścia obowiązkowych dostaw do skupu państwowego — był intensywnie ścigany. Konstrukcja stanowiła narzędzie egzekwowania polityki gospodarczej (zapewnianie dostaw do miast, racjonowanie wśród ludności miejskiej). Konstrukcje prawne. Dekret z 4 III 1953 r. o wzmożeniu walki z produkcją bimbru (i nielegalnym ubojem) wprowadzał ostre sankcje. KK 1969 obejmował podobne zachowania w ramach przestępstw gospodarczych. Współczesna regulacja: Ustawa z 21 VIII 1997 r. o ochronie zwierząt (art. 35 — sankcje karne za zabijanie zwierząt z naruszeniem przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego (regulacja sanitarna). Praktyka okresu PRL. Materiał archiwalny pokazuje, że nielegalny ubój był rozległym zjawiskiem na wsi. W okresach niedoborów mięsa (początek lat 80.) — sprawy szczególnie liczne. Sankcje były zróżnicowane: drobne grzywny (drobny ubój dla potrzeb rodziny), więzienie do 5 lat (organizacja procederu na większą skalę). Praktyka stosowania: rolnicy indywidualni karani byli surowo, organizatorzy procederu (rzeźnicy nielegalni, paskarstwo mięsne) — szczególnie surowo. Aspekt humanitarny. Konstrukcja "nielegalnego uboju" obejmuje też aspekt humanitarny — naruszenie zasad uboju (bez uprzedniego ogłuszenia, w warunkach niezgodnych ze standardami higienicznymi). Współczesna regulacja kładzie szczególny nacisk na ten aspekt. Praktyka orzecznicza końca XX w.: kwestia uboju rytualnego (bez uprzedniego ogłuszenia) — kontrowersje religijno-prawne związane z gwarancjami wolności wyznania — uznanie zakazu uboju rytualnego za niezgodny z Konstytucją). Aktywizm i debata publiczna. Ostatnie lata — wzrost znaczenia ochrony praw zwierząt w debacie publicznej. Organizacje (Otwarte Klatki, Viva!) prowadzą interwencje, dokumentują naruszenia. Sprawy karne — wzrasta liczba postępowań wobec dużych rzeźni i ferm. Doktryna (T. Pietrzykowski) rozwija filozofię prawa ochrony zwierząt — wpływając na praktykę orzeczniczą. Granice ochrony — przedmiot stałej ewolucji. Powiązane terminy. Zob. znęcanie się nad zwierzętami, art. 35 ustawy o ochronie zwierząt, ubój rytualny, prawa zwierząt, naruszenie przepisów sanitarnych, dobrostan zwierząt.
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego