nielegalne polowanie · nielegalne łowiectwo
ang. poaching
— Czyn polegający na polowaniu lub łowieniu ryb wbrew obowiązującym przepisom, w tym bez wymaganych uprawnień, w okresie ochronnym, na obszarze chronionym lub przy użyciu zabronionych metod (sideł, wnyków, prądu elektrycznego, materiałów wybuchowych, zatrutej przynęty). Konstrukcja chroni zasoby łowieckie i ichtiologiczne — ich racjonalna gospodarka wymaga reżimu reglamentacyjnego, a nieuregulowany pobór godzi w równowagę ekosystemów i prawa właścicieli (Skarbu Państwa, kół łowieckich, właścicieli wód). II Rzeczpospolita regulowała łowiectwo rozporządzeniem Prezydenta RP z 3 XII 1927 r. — Prawo łowieckie. Konstrukcja zakładała wyłączne prawo do polowań na rzecz właściciela gruntu lub dzierżawcy obwodu łowieckiego. Kłusownictwo ścigane jako wykroczenie lub przestępstwo, w zależności od skali. Praktyka międzywojenna obejmowała sprawy nielegalnych polowań w lasach państwowych (kategoria masowa wśród ludności wiejskiej), polowania szlacheckie poza obwodem (rzadkie), połowów ryb w rzekach rybackich. PRL: dekret z 29 X 1952 r. o gospodarce łowieckiej, ustawa z 13 X 1995 r. — Prawo łowieckie (jako trzecia generacja regulacji). W okresie PRL łowiectwo zostało scentralizowane — Polski Związek Łowiecki uzyskał monopol na organizację polowań, członkostwo wymagało zgody władz partyjnych. Kłusownictwo stanowiło masowe zjawisko społeczne, zwłaszcza w okresach gospodarki niedoborowej (lata 70. i 80.) — sprawy o upolowanie sarny, dzika, jelenia poza obwodem łowieckim były powszechne. Specyficzną kategorią były „polowania nomenklatury" — wystawne polowania dygnitarzy partyjnych, w których uczestnictwo wymagało koneksji, formalnie często sprzeczne z przepisami (polowania poza obwodem, w okresach ochronnych) — pozostawały bezkarne. Dla problematyki habilitacyjnej istotne są sprawy z lat 70.–80., w których kłusownictwo prowadzone przez członków nomenklatury było tolerowane lub umarzane na poziomie prokuratorskim, podczas gdy analogiczne czyny popełniane przez ludność wiejską ścigane były z całą surowością. Asymetria ta — udokumentowana w aktach prokuratur wojewódzkich i akt dyscyplinarnych prokuratorów — stanowi jedno z klasycznych pól badawczych dla socjologii prawa PRL. Kodeks karny z 1997 r. (rozdział XXII — przestępstwa przeciwko środowisku, art. 187 — niszczenie obszarów chronionych) i ustawa z 13 X 1995 r. — Prawo łowieckie domknęły rozwój regulacji XX-wiecznej. Konstrukcja ta — wraz z ustawą z 18 IV 1985 r. o rybactwie śródlądowym — stanowi nowoczesny system ochrony zasobów łowieckich i ichtiologicznych. Powiązane terminy: „zniszczenie świata roślinnego lub zwierzęcego", „naruszenie przepisów łowieckich", „przestępstwa przeciwko środowisku naturalnemu", „nielegalny ubój zwierząt".
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego