ang. crimes against property
— Pojęcie i miejsce w systemie. Najliczniejsza i najczęściej ścigana kategoria przestępstw — chroni własność, posiadanie i prawa majątkowe osób fizycznych i prawnych. W polskich kodyfikacjach XX w. zajmuje stałe miejsce w części szczególnej, choć z istotnymi przekształceniami — zwłaszcza w okresie PRL, gdy wyodrębniono mienie społeczne jako kategorię uprzywilejowaną. KK 1997 (rozdz. XXXV, art. 278–295) — kompleksowy katalog typów przestępstw przeciwko mieniu. Główne typy. Kradzież (art. 278 — zabranie cudzej rzeczy ruchomej w celu przywłaszczenia); kradzież z włamaniem (art. 279 — kwalifikowana forma — do 10 lat); rozbój (art. 280 — kradzież z użyciem przemocy lub groźbą — do 12 lat); kradzież rozbójnicza (art. 281 — przemocy używa się w celu utrzymania zdobytego mienia); wymuszenie rozbójnicze (art. 282); przywłaszczenie (art. 284 — sprawca ma rzecz w posiadaniu, ale nie własności); oszustwo (art. 286 — wprowadzenie w błąd lub wyzyskanie błędu w celu uzyskania korzyści majątkowej); paserstwo (art. 291–292 — nabywanie lub pomoc w zbywaniu rzeczy uzyskanej z czynu zabronionego); zniszczenie rzeczy (art. 288); zabór pojazdu w celu krótkotrwałego użycia (art. 289). Granica wartościowa. Centralne kryterium kwalifikacji — wartość mienia. KK 1997 (art. 278 § 1) — kradzież obejmuje rzeczy o wartości powyżej progu wykroczeniowego (250 zł w pierwotnej redakcji k.k. z 1997 r.). Poniżej tego progu — wykroczenie z KW 1971 (art. 119 — kradzież drobna). Kradzież z włamaniem, kradzież kieszonkowa, rozbój — zawsze przestępstwa, niezależnie od wartości. Mienie znacznej wartości (powyżej 200 000 zł) i mienie wielkiej wartości (powyżej 1 000 000 zł) — kwalifikujące okoliczności zaostrzające karę. Specyfika PRL — mienie społeczne. KK 1969 (rozdz. XXIX — "Przestępstwa przeciwko mieniu społecznemu") — kategoria odrębna z surowszymi sankcjami: zagarnięcie mienia społecznego znacznej wartości (art. 134) — kara śmierci albo 25 lat pozbawienia wolności. Mienie społeczne — własność państwa, spółdzielni, organizacji społecznych. Konstrukcja stanowiła wyraz aksjologii socjalistycznej (uprzywilejowanie własności społecznej nad prywatną). Po 1989 r. zniesienie kategorii — KK 1997 chroni mienie niezależnie od formy własności, z zachowaniem ochrony szczególnych typów (mienie publiczne, mienie znacznej wartości). Skutki konstrukcji KK 1969 — wieloletnie kary orzeczone wcześniej; ułaskawienia i amnestia z 1989 r. częściowo niwelowały konsekwencje. Oszustwo internetowe i komputerowe. Od końca XX w. — rosnące znaczenie oszustw popełnianych z wykorzystaniem technologii informacyjnych. KK 1997 (art. 287) — oszustwo komputerowe (manipulowanie danymi w systemie informatycznym w celu uzyskania korzyści majątkowej); art. 287a — oszustwo karty płatniczej. Schematy phishingu, oszustw "na wnuczka", oszustw inwestycyjnych (piramidy finansowe), oszustw w handlu internetowym — stanowią obecnie znaczną część postępowań. Odzyskanie utraconych środków często niemożliwe — sprawcy działają z zagranicy, fundusze przelewane przez wiele rachunków. Powiązane terminy. Zob. kradzież, kradzież z włamaniem, rozbój, kradzież rozbójnicza, wymuszenie rozbójnicze, przywłaszczenie, oszustwo, paserstwo, zniszczenie rzeczy, zabór pojazdu w celu krótkotrwałego użycia, mienie znacznej wartości.
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego