ang. glorifing crime
— Pojęcie i miejsce w systemie. Pochwalanie przestępstwa — szersza konstrukcja niż "publiczne pochwalanie", obejmująca także wypowiedzi skierowane do węższego kręgu odbiorców (rozmowa z grupą znajomych, prywatna korespondencja). W większości europejskich systemów prawnych kryminalizowane jest tylko publiczne pochwalanie — prywatne pozostaje poza zakresem prawa karnego. Stosunek do publicznego pochwalania. W praktyce polskiego prawa karnego pochwalanie bez wymogu publiczności nie jest karane jako odrębny typ — art. 255 § 3 KK 1997 wymaga publiczności. Konstrukcja "pochwalania" jako kategoria szersza ma znaczenie głównie typologiczne — w klasyfikacjach SKOS, podręcznikach prawa karnego. Stanowi nadkategorię obejmującą zarówno publiczne, jak i prywatne formy aprobaty zachowań przestępczych. Wyrażenie kodyfikacyjne. KK 1932 (art. 154) używał terminu "pochwalanie popełnienia zbrodni lub występku" — z wymaganiem publiczności. KK 1969 i KK 1997 zachowały tę konstrukcję. W żadnym z polskich kodeksów prywatne pochwalanie nie było typem przestępstwa — uznawane za manifestację wolności słowa w sferze prywatnej. Aspekt psychologiczny. Konstrukcja teoretyczna pochwalania zakłada, że wypowiedzi aprobujące przestępstwa wpływają na innych ludzi — potencjalnie zachęcając ich do popełniania podobnych czynów albo podważając ich szacunek dla prawa. Badania psychologii społecznej (R. Cialdini, S. Asch) potwierdzają wpływ wypowiedzi aprobujących na postawy odbiorców. Wpływ ten zależy jednak od: wiarygodności źródła, kontekstu komunikacyjnego, podatności odbiorców. Tradycja prawnokarna. Pochwalanie przestępstwa jako kategoria pojawia się w prawie rzymskim (probatio delicti), ius commune średniowiecznym, kodeksach europejskich XIX w. Tradycja niemiecka (Belohnung und Billigung von Straftaten) — szczególnie rozbudowana. Tradycja francuska (apologie de crime) — operuje inną konstrukcją. Polska tradycja XIX w. — różnorodna ze względu na zabory; po unifikacji 1932 r. — przyjęła model umiarkowanie restrykcyjny. Granice praktyczne. W praktyce sądy nie kryminalizują rozmów przyjacielskich, w których pojawiają się aprobujące wypowiedzi o przestępstwach. Granica między prywatną wypowiedzią a publiczną — kluczowa. Wypowiedź w grupie 3–5 osób — zwykle prywatna; wypowiedź na zebraniu, w lokalu, w mediach społecznościowych — publiczna. Internetowe media społecznościowe stwarzają nowe wyzwania — wpis na profilu osobistym może być publiczny (jeśli profil jest publicznie dostępny) lub prywatny (jeśli ograniczony do znajomych). Powiązane terminy. Zob. publiczne pochwalanie przestępstwa, publiczne pochwalanie faszyzmu, pochwalanie faszyzmu i zbrodni hitlerowskich, art. 255 KK, wolność słowa, media społecznościowe. Kodeks karny z 1997 r. (art. 255 § 3) zamknął rozwój regulacji XX-wiecznej, kontynuując klasyczną konstrukcję penalizacji publicznego pochwalania przestępstwa. Dla problematyki habilitacyjnej znaczące są sprawy z okresu PRL — w których konstrukcja była wykorzystywana wobec krytyków polityki państwa, kwalifikowanych jako „pochwalający czyny antypaństwowe". Po 1989 r. ustawa z 23 II 1991 r. stworzyła ramy prawne rehabilitacji. Powiązane terminy: „publiczne pochwalanie faszyzmu", „pochwalanie faszyzmu i zbrodni hitlerowskich", „nawoływanie do popełnienia przestępstwa".
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego