ang. offenses in the field of trading in bonds and premium securities
— Pojęcie i miejsce w systemie. Historyczna kategoria przestępstw skarbowych i podatkowych związana z obrotem obligacjami państwowymi, premiami obligacyjnymi i innymi papierami wartościowymi emitowanymi przez Skarb Państwa. Obejmowała naruszenia obowiązków rejestrowych, podatkowych, dewizowych — szczególnie aktualna w II RP (z licznymi pożyczkami państwowymi) oraz w PRL (obligacje premiowe Państwowej Komisji Planowania). Pożyczki państwowe II RP. W okresie międzywojennym Skarb Państwa wielokrotnie emitował pożyczki obligacyjne — Pożyczka Narodowa (1933), Pożyczka Inwestycyjna (1935), Pożyczka Obrony Narodowej (1939). Część miała charakter obowiązkowy lub półobowiązkowy. Obligacje były przedmiotem obrotu wtórnego — oszustwa, fałszerstwa, uchylanie się od opodatkowania zysków stanowiły obszar ścigania. Obligacje premiowe PRL. W okresie PRL emisja obligacji była ograniczona — głównym instrumentem były obligacje premiowe (z losowanymi premiami pieniężnymi). Obrót pozarejestrowy stanowił przestępstwo skarbowe; fałszowanie obligacji — przestępstwo z KK (rozpowszechnianie fałszywych papierów wartościowych). Powiązane terminy. Zob. rozpowszechnianie fałszywych papierów wartościowych, przestępstwa podatkowe, oszustwo podatkowe, fałszerstwo papierów wartościowych. Obligacje II RP. Pożyczka Narodowa z 1933 r. — najgłośniejsza emisja obligacyjna II RP, częściowo o charakterze obowiązkowym dla urzędników i wojskowych. Pożyczka Inwestycyjna z 1935 r. — finansowała Centralny Okręg Przemysłowy. Pożyczka Obrony Narodowej z 1939 r. — emitowana w obliczu zagrożenia wojennego. Wszystkie emisje podlegały kontroli skarbowej, a naruszenia (uchylanie się od zakupu, fałszowanie obligacji, oszustwa w obrocie wtórnym) były ścigane jako przestępstwa skarbowe. Specyfika PRL. Państwowy Bank Polski (od 1949 r. NBP) emitował obligacje premiowe — z losowanymi premiami pieniężnymi w miejsce klasycznych odsetek. Obligacje te stanowiły element propagandy oszczędnościowej PRL i miały charakter quasi-loteryjny. Najgłośniejsze emisje to Premiowe Pożyczki Państwowe lat 50. i 60. Obrót pozarejestrowy stanowił przestępstwo skarbowe; fałszowanie — przestępstwo z kodeksu karnego. Praktyka orzecznicza. Materiał habilitacyjny zawiera nieliczne sprawy z lat 60. dotyczące fałszerstw obligacji premiowych — głównie podrabiania numerów wygrywających w celu pobrania nienależnych premii. Skala procederu była ograniczona ze względu na ścisłą kontrolę emisji i system identyfikacji obligacji. Sędziowie traktowali takie sprawy z surowością — głównie ze względu na charakter propagandowy emisji. Kodeks karny z 1997 r. (art. 310 — fałszowanie pieniędzy i papierów wartościowych) zamknął rozwój klasycznej konstrukcji w XX stuleciu. Powiązane terminy: „rozpowszechnianie fałszywych papierów wartościowych", „fałszerstwo papierów wartościowych", „przestępstwa podatkowe".
Kolekcja: Kodeks karny skarbowy