puszczanie w obieg fałszywych papierów
ang. distribution of false securities
— Pojęcie i miejsce w systemie. Puszczanie w obieg sfałszowanych papierów wartościowych — czeków, weksli, akcji, obligacji, listów zastawnych, bonów skarbowych — czyli ich zbywanie, przedstawianie do realizacji, użycie jako zabezpieczenie zobowiązania, przekazywanie innym osobom w obrocie. Konstrukcja analogiczna do rozpowszechniania fałszywych pieniędzy — fałszerz nie musi być rozpowszechniającym. Dobrem chronionym jest pewność i wiarygodność obrotu papierami wartościowymi, kluczowa dla funkcjonowania rynku finansowego, oraz interes majątkowy uczestników obrotu (pokrzywdzony — ten, kto przyjął fałszywy papier wartościowy w wymianie majątkowej). Wyrażenie kodyfikacyjne. KK 1932 (art. 175 § 2) — papiery wartościowe traktowane łącznie z pieniędzmi. KK 1969 (art. 227) — wprowadzenie do obiegu fałszywych papierów wartościowych zagrożone najwyższymi karami (do kary śmierci w typie kwalifikowanym). KK 1997 (art. 310 § 2) — puszczanie w obieg podrobionego lub przerobionego papieru wartościowego — kara od 1 do 10 lat pozbawienia wolności; typ uprzywilejowany (art. 310 § 4) — niewinne nabycie i późniejsze puszczanie w obieg — kara łagodniejsza. Specyfika obrotu wekslowego. Weksel — najczęściej fałszowany papier wartościowy w II RP i pierwszych latach po 1989 r. (rozwój kredytu kupieckiego, rozliczeń handlowych). Specyficzna forma fałszerstwa — podrobienie podpisu wystawcy, podrobienie podpisu indosanta, przerobienie kwoty wekslowej (zwiększenie sumy), przerobienie terminu płatności. Sprawy wekslowe — często rozpatrywane łącznie z fałszerstwem dokumentu (gdy fałszerstwo dotyczy podpisu). Specyfika obrotu czekowego. Czek — papier wartościowy ściśle związany z obrotem bankowym; fałszerstwa czeków szczególnie istotne w obrocie międzybankowym i międzynarodowym. W Polsce — Ustawa Prawo czekowe z 28 IV 1936 r. (oparta na Konwencji Genewskiej). Fałszerstwa czeków podróżnych (American Express Travelers Cheques) — głośne sprawy lat 90. Specyfika PRL. Obrót papierami wartościowymi w PRL ograniczony — giełda zlikwidowana, brak rynku akcji i obligacji prywatnych. Funkcjonowały: weksle (handel, niewielki obrót prywatny), czeki rozrachunkowe (rozliczenia podmiotów gospodarczych), bony PKO, książeczki oszczędnościowe, obligacje pożyczek państwowych. Fałszerstwa rzadkie, sprawy niewielkiej skali. Sprawy fałszerstw książeczek PKO — najczęstsze, związane ze sferą przestępczości kryminalnej (kradzieże, pobranie nienależnych środków). Stan po reaktywacji giełdy. Po 1991 r. (reaktywacja Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie) i rozwoju rynku kapitałowego — pojawiły się klasyczne formy fałszerstwa papierów wartościowych. Współczesna dematerializacja papierów wartościowych (zapis elektroniczny w KDPW, brak postaci fizycznej) — ograniczyła fałszerstwa "klasyczne" (papierowe), ale otworzyła nowe pola: cyberfałszerstwa, manipulacja zapisami w systemach finansowych, fałszywe poświadczenia depozytowe. Ściganie — Policja, KNF, CBA. Powiązane terminy. Zob. fałszowanie papierów wartościowych, rozpowszechnianie fałszywych pieniędzy, oszustwo finansowe, fałszerstwo materialne dokumentu, KK 1997 art. 310, Prawo wekslowe, Prawo czekowe.
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego