puszczanie w obieg fałszywych pieniędzy
ang. distribution of counterfeit money
— Pojęcie i miejsce w systemie. Puszczanie w obieg fałszywych pieniędzy (polskich lub obcych), to znaczy ich zbywanie, użycie jako środka płatniczego, przekazywanie innym osobom z zamiarem wprowadzenia do obrotu. Czyn ten jest formalnie odrębny od fałszowania pieniędzy — fałszerz może być inną osobą niż rozpowszechniający. Dobrem chronionym jest wiarygodność obrotu pieniężnego — każdy fałszywy banknot wprowadzony do obiegu narusza zaufanie do systemu monetarnego. Konstrukcja kryminologiczna oparta na strukturze procederu: fałszerz wytwarza, "rozprowadzający" wprowadza do obrotu (często odrębne osoby — fałszerz może działać tylko w ścisłym kręgu). Wyrażenie kodyfikacyjne. KK 1932 (art. 175) — puszczanie w obieg fałszywych pieniędzy zrównane karą z fałszowaniem (do 15 lat więzienia). KK 1969 (art. 227) — wprowadzenie do obiegu pieniędzy podrobionych lub przerobionych zagrożone karą pozbawienia wolności od 5 lat lub karą śmierci (typ kwalifikowany). KK 1997 (art. 310 § 2) — puszczanie w obieg pieniędzy podrobionych lub przerobionych zagrożone karą od 1 do 10 lat pozbawienia wolności; wariant uprzywilejowany (art. 310 § 4) — sprawca, który niewinnie nabył fałszywy pieniądz i puszcza go w obieg z tego powodu — kara grzywny, ograniczenia wolności lub do 2 lat pozbawienia. Konstrukcja podmiotowa. Element istotny — strona podmiotowa rozróżnia trzy sytuacje: (1) sprawca wie, że pieniądze są fałszywe i celowo je rozpowszechnia (typ podstawowy — art. 310 § 2); (2) sprawca otrzymał fałszywe pieniądze nieświadomie, później dowiedział się o ich nieautentyczności i mimo to wprowadza je do obrotu (typ uprzywilejowany — art. 310 § 4); (3) sprawca nieświadomie posługuje się fałszywym pieniądzem, nie wiedząc o jego nieautentyczności (brak strony podmiotowej — bezkarność). Specyfika ścigania. Wykrywalność rozpowszechnienia — często niska; fałszywy banknot dociera do banku po wielu transakcjach, ustalenie pierwszego "puszczającego" wymaga rekonstrukcji łańcucha. Praktyka — sklepy, kasjerzy, banki przekazują podejrzane banknoty do NBP (Narodowego Banku Polskiego) — Centralny Skarbiec NBP prowadzi rejestr fałszerstw (kategoria, sygnatura emisji, miejsce wykrycia). Wsparcie eksperckie — Centralne Laboratorium Kryminalistyczne KGP. Specyfika PRL i okresu transformacji. Lata 80. i wczesne 90. — fala fałszywych dolarów i marek niemieckich (głównie z fałszerstw zagranicznych — Włochy, Bliski Wschód) rozpowszechnianych w Polsce wykorzystując rozwój turystyki dewizowej i Pewexu. Lata 90. — fałszerstwa banknotów 100 i 200 zł nowej emisji (po denominacji); głośne sprawy (m.in. fałszerstwo "Białostockie" — masowa produkcja fałszywych 100 zł). Powiązane terminy. Zob. fałszowanie pieniędzy, rozpowszechnianie fałszywych papierów wartościowych, paserstwo, KK 1997 art. 310, NBP, Centralne Laboratorium Kryminalistyczne KGP.
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego